---
title: "guìhuā wūlóng"
url: https://thetea.app/be/article/guihuawulong
lang: be
updated: 2026-09-23
source: THE TEA — encyclopedia of Chinese tea (https://thetea.app)
---
# guìhuā wūlóng (桂花乌龙)

Асмантусавы улун — самы распаўсюджаны з чаёў, насычаных водарам асмантуса. Фармальна ён адносіцца да перапрацаваных чаёў (再加工茶, *zàijiāgōng chá*) — сёмай групы класіфікацыі, якая стаіць па-за шасцю базавымі класамі, а ўнутры яе — да кветкавых чаёў (花茶, *huāchá*). Практычна ж гэта сямейства вельмі розных прадуктаў, у якіх супадае толькі назва: пад адной шыльдай прадаюцца і чай, насычаны жывой кветкай, і улун з прыродным асмантусавым тонам без адзінай кветкі ў складзе, і ліст, апрацаваны харчовым араматызатарам. Зразумець, што менавіта ў пакунку, часцей за ўсё можна толькі па апісанні тэхналогіі, а не па малюнку і не па колькасці залацістых крупінак у сухім лісце.

## Чаму улунная аснова паводзіць сябе інакш

Класічная сістэма кветкавых чаёў выбудавана вакол язміну, і яе апорная канструкцыя — нарыхтоўка з зялёнага чаю сушанай вырабкі (烘青绿茶, *hōngqīng lǜchá*). Такі ліст друзлы, порысты, са слабой уласнай араматыкай; ён працуе амаль як губка і за некалькі цыклаў насычэння прымае чужы пах настолькі глыбока, што язмін перастае ўспрымацца як дадатак і становіцца целам самога напою. У стандарце на язмінавы чай гэтая логіка замацавана прама: грэйд прывязаны да колькасці насычэнняў і да нормы расходу кветкі на нарыхтоўку, а рэшткавая сухая кветка нармуецца «чым менш, тым лепш», таму што адпрацаваны язмін з партыі выбіраецца.

Улунная нарыхтоўка (乌龙坯, *wūlóng pī*) уладкавана супрацьлеглым чынам. Ліст шчыльны, скручаны ў шарык або тугую палоску, які прайшоў частковае акісленне і, як правіла, абсмажванне (焙火, *bèihuǒ*). Клеткавая структура спрэсаваная, паверхня меншая, а ўласны араматычны профіль ужо сфармаваны і нікуды не дзенецца. З гэтага вынікаюць дзве практычныя рэчы. Па-першае, чужы водар бярэцца павольней і ў меншай колькасці: тая ж экспазіцыя кветкі дае на улуне прыкметна больш стрыманы вынік, чым на зялёнай нарыхтоўцы. Па-другое — і гэта галоўнае — вынік успрымаецца не як «пах па-над чаем», а як дзве лініі, якія ідуць побач. Улун захоўвае свой абсмажаны, мінеральны або сметанкова-арэхавы корпус, а асмантус чытаецца асобнай салодка-фруктовай паласой, то ўплятаючыся ў яго, то адыходзячы ў послесмак. Добры асмантусавы улун пазнаецца менавіта па гэтым: кветка не закрывае чай і не прыкідваецца ім.

Адсюль жа вынікае і тыповая памылка вытворчасці: калі на улун накласці кветку з той жа інтэнсіўнасцю, з якой яе накладваюць на зялёную нарыхтоўку, атрымаецца не насычаны чай, а канфлікт — тоўстая кветкавая вярхушка на смажанай аснове, якая распадаецца ўжо да другога праліву.

## Якія нарыхтоўкі ходзяць пад гэтым імем

Пад назвай 桂花乌龙 у абароце сустракаюцца як мінімум дзве істотна розныя асновы.

**Скручаны шарыкамі улун сярэдняй ферментацыі.** Найбольш масавы варыянт: часцей за ўсё гэта нарыхтоўка фуцзяньскага або гуандунскага паходжання сярэдняй ступені акіслення, з умеранай абсмажкай. Такі ліст дае нейтральны сметанкова-кветкавы фон, на якім асмантус гучыць светла — абрыкос, персікавая скурка, мёд. Настой звычайна светла-залацісты, цела сярэдняе, кветкавая лінія яркая і хутка сыходзіць пасля чацвёртага-пятага праліву.

**Тэгуаньінь традыцыйнай вырабкі.** Гэта асобная лінія. У намэнклатуры аднаго з нашых пастаўшчыкоў яна запісана як 传统工аньскі… — у арыгінале 传统工艺桂花香铁观音 (*chuántǒng gōngyì guìhuā xiāng tiěguānyīn*), гэта значыць «тэгуаньінь традыцыйнай тэхналогіі з водарам асмантуса». Традыцыйная вырабка азначае больш высокую ступень акіслення і больш сур'ёзную абсмажку, чым у сучаснага «зялёнага» стылю. На такой аснове кветка гучыць цямней: не свежы кветкавы тон, а сушаны абрыкос, карамелізаваная садавіна, часам — вяленая хурма. Настой цямнейшы, цела шчыльнейшае, кветкавая нота трымаецца даўжэй, але яна ўжо не «ляціць», а ляжыць унутры смажанага корпуса.

Розніца паміж гэтымі двума варыянтамі большая, чым розніца паміж многімі суседнімі гатункамі ўнутры аднаго сямейства улунаў, і яе варта ўлічваць пры выбары: гэта фактычна розныя напоі, а не «той жа чай таннейшы або даражэйшы».

## Тры розныя рэчы пад адным імем

Гэта ключавы раздзел для разумення рынку. «Асмантусавы улун» можа азначаць тры прынцыпова розныя прадукты.

**1. Насычэнне жывой кветкай (窨制, *yìnzhì*).** Тэхналагічная аснова ўсёй сістэмы кветкавых чаёў. Свежасабраную кветку змешваюць з чайнай нарыхтоўкай, вытрымліваюць пэўны час, сочачы за тэмпературай у кучы, затым кветку аддзяляюць, чай падсушваюць — і пры неабходнасці цыкл паўтараюць. Араматычныя рэчывы пераходзяць у ліст фізічна, з жывой кветкі, у працэсе яе «дыхання». Менавіта гэты прыём вызначае прадукт у галіновым стандарце.

**2. Прыродны асмантусавы тон ліста.** Тут кветкі няма наогул — ніводнай. Гаворка пра гатунковую і тэхналагічную араматыку, якая арганалептычна апазнаецца як асмантус. Ключ да распазнавання — іерогліф 香 (*xiāng*, «водар») у сярэдзіне назвы: 桂花香单丛 (*guìhuā xiāng dāncóng*), 桂花香乌龙 (*guìhuā xiāng wūlóng*), 桂花香铁观音. Канструкцыя «кветка + 香 + гатунак» у кітайскай чайнай намэнклатуры азначае не склад, а апісанне паху: чай, які пахне асмантусам, а не чай з асмантусам. У фэнхуанскіх дань цунаў гэта наогул штатны спосаб называць араматычныя тыпы — па кветцы, фрукце або мёдзе, на які падобны профіль куста. Адсутнасць 香 у сярэдзіне — 桂花乌龙 — намякае на насычэнне, але менавіта намякае: назва не з'яўляецца гарантыяй, і вытворцы пішуць па-рознаму.

Асобная складанасць: тэгуаньінь традыцыйнай вырабкі можа адначасова мець прыродны «асмантусавы» адценне ў водары і быць насычаным рэальнай кветкай. Назва ў абодвух выпадках выглядае аднолькава.

**3. Харчовы араматызатар.** Самы танны спосаб: на гатовы ліст наносяць араматычную кампазіцыю, часам дадаючы дзеля выгляду сухую кветку. Такі прадукт не падпадае пад азначэнне кветкавага чаю ў стандарце — там прама сказана «насычэнне жывой кветкай». Апазнаецца звычайна па несуразмернасці: вельмі моцны, роўны, стабільны пах сухога ліста, які амаль не мяняецца ад праліву да праліву і застаецца аднолькавым на любой тэмпературы вады; часта — «лядзяшная» прыкрыя салодкасць і адчуванне, што водар жыве ў носе асобна ад смаку ў роце. Надзейнага бытавога тэсту не існуе, лабараторнае вызначэнне сінтэтычных аддушак магчымае, але ў раздробнай практыцы недаступнае.

## Кветкі ў чаі: чаго ў пакунку быць не павінна

Устойлівае спажывецкае памылковае ўяўленне — што чым больш у чаі залацістай кветкавай крупкі, тым ён лепшы. У сапраўдным насычаным чаі кветак амаль няма: адпрацаваная кветка аддае водар і пасля гэтага становіцца баластам — яна вільготная, яна акісляецца, яна ўносіць травяністую і прэлую ноту ў настой. Таму яе адсяваюць. У стандарце на язмінавы чай гэтая логіка прапісана прама ў выглядзе нарматыву на рэшткавую сухую кветку, дзе меншае значэнне адпавядае больш высокаму грэйду.

Багатая залацістая прысыпка ў гатовым асмантусавым улуне амаль заўсёды азначае дасыпку сухой кветкі пасля вытворчасці — дзеля вонкавага выгляду, а часам дзеля таго, каб замаскіраваць слабасць самога насычэння або падтрымаць араматызатар. Сама па сабе дасыпка не фальсіфікацыя і можа быць заяўлена сумленна (тады гэта па сутнасці купаж чаю з сушанай кветкай), але яна не з'яўляецца прыкметай якасці і не замяняе 窨制.

Асобна варта памятаць, што сухія кветкі асмантуса — самастойны прадукт, чайзамяняльнік (代用茶, *dàiyòng chá*), у якім ліста Camellia sinensis няма наогул. Блытаніна паміж «кветкамі асмантуса» і «чаем з асмантусам» у розніцы сустракаецца рэгулярна.

## Гатункі асмантуса

Унутры віду Osmanthus fragrans традыцыйна вылучаюць чатыры садовыя гатункавыя групы. Для чаю яны не раўназначныя.

| Гатункавая група | Піньінь | Кветка | Што дае ў чаі |
|---|---|---|---|
| 金桂 | *jīnguì* | жоўтыя, залацістыя | найбольш насычаны і «густы» водар; пераважная група для насычэння і сушкі |
| 银桂 | *yínguì* | белыя да бледна-жоўтых | мякчэйшы, святлейшы, менш шчыльны тон |
| 丹桂 | *dānguì* | аранжава-чырвоныя | яркая афарбоўка, выразны, але больш «цяжкі» профіль |
| 四季桂 | *sìjìguì* | бледныя, квітнее некалькі разоў на год | водар звычайна слабейшы; каштоўнасць у падоўжаным красаванні, а не ў інтэнсіўнасці |

Характэрная для асмантуса абрыкосава-персікавая нота звязваецца перш за ўсё з лактонамі (у прыватнасці з γ-дэкалактонам), а фіялкавы адценне — з β-іянонам; ліналол і яго аксіды даюць уласна кветкавую складнік. Суадносіны гэтых рэчываў адрозніваюцца па гатункавай групе, рэгіёне і спосабе апрацоўкі кветкі, таму партыі прыкметна адрозніваюцца адна ад адной нават пры аднолькавай этыкетцы.

## Геаграфія і сезон

Асноўныя цэнтры збору кветкі для чаю — Гуйлінь (桂林, *Guìlín*) у Гуансі і Сяньнін (咸宁, *Xiánníng*) у Хубэі. Назва Гуйлінь літаральна азначае «асмантусавы лес», і сувязь горада з гэтай культурай замацавана і тапанімічна, і гаспадарча. Сяньнін устойліва выступае другім буйным цэнтрам вырошчвання. У Ханчжоу вядомыя асмантусавыя гаі Маньцзюэлун (满觉陇, *Mǎnjuélǒng*), але іх значэнне хутчэй культурнае і турыстычнае, чым сыравіннае. Суч/Сучжоу гістарычна звязаны з кветкавымі чаямі ў цэлым і фігуруе ў апісаннях асмантусавых гатункаў нароўні з язмінавымі.

Сезоннасць тут больш жорсткая, чым у язміну. Асмантус квітнее восенню, і працоўнае акно масавага красавання — парадку двух-трох тыдняў; пры няўдалым надвор'і яно сціскаецца яшчэ мацней. Кветка дробная, яе абтрасаюць на разасланую тканіну або сеткі і адразу перабіраюць: яна вяне хутка, а разам з завяданнем сыходзіць і водар. Значыць, уся гадавая праграма насычэння ўпіраецца ў некалькі асенніх тыдняў, і партыі асмантусавых чаёў прывязаны да канкрэтнага года збору кветкі значна больш жорстка, чым большасць улунаў. Гэта ж тлумачыць, чаму прапанова нестабільная ад сезона да сезона і чаму цана кветкавай сыравіны прыкметна вагаецца.

Нарыхтоўка пры гэтым можа быць і не асенняй: улунная аснова нарыхтоўваецца па сваім календары, і сумяшчэнне «вясенні ліст — асенняя кветка» абсалютна нармальнае.

## 窨次 як рынкавы грэйд

Колькасць цыклаў насычэння (窨次, *yìncì*) — самы хадавы на рынку паказчык «глыбіні» кветкавага чаю: «тры насычэнні», «пяць насычэнняў», «шэсць насычэнняў і завяршальная закладка». Для язмінавага чаю гэтая вось сапраўды замацавана нарматыўна: нацыянальны стандарт задае нормы расходу кветкі на адзінку нарыхтоўкі па грэйдах, і вышэйшыя формы прадугледжваюць шматразовае насычэнне.

Для асмантусавага чаю сітуацыя іншая: галіновы стандарт колькасць насычэнняў не нармуе наогул. Таму «五窨» на ўпакоўцы асмантусавага улуна — маркетынгавае сцвярджэнне прадаўца, а не нарматыўная катэгорыя. Яно можа быць праўдай і можа адлюстроўваць рэальную розніцу ў цане, але праверыць яго па дакуменце нельга, а супастаўляць «пяць насычэнняў» у двух розных вытворцаў бессэнсоўна: працягласць цыкла, норма кветкі і тып нарыхтоўкі ў іх розныя.

Да улуннай асновы гэтая шкала дастасоўная яшчэ горш, чым да зялёнай, — па прычыне, апісанай вышэй: шчыльны абсмажаны ліст бярэ водар павольней, і колькасць цыклаў у яго не перакладаецца прама ў інтэнсіўнасць.

## Стандарт: GH/T 1117-2022 《桂花茶》

Нацыянальнага стандарту GB/T на асмантусавы чай няма. Дзейнічае галіновы стандарт GH/T 1117-2022 《桂花茶》 (Osmanthus fragrans flower scented tea), унесены Усекітайскім саюзам забеспячальна-збытавых кааператываў (中华全国供销合作总社); ведамасная прывязка — Усекітайскі тэхнічны камітэт па стандартызацыі чаю SAC/TC339. Дакумент апублікаваны 9 лютага 2023 года, уведзены ў дзеянне 1 сакавіка 2023 года і замяніў рэдакцыю GH/T 1117-2015. Вядучая арганізацыя-распрацоўшчык — Ханчжоўскі навукова-даследчы інстытут чаю пры Усекітайскім саюзе кааперацыі, у ліку сураспрацоўшчыкаў — шэраг чжэцзянскіх галіновых і гарадскіх арганізацый.

**Азначэнне (п. 3.1).** Асмантусавы чай — прадукт, выраблены з зялёнага, чырвонага, улунскага, белага і падобных чаёў у якасці сыравіны шляхам падрыхтоўкі ліста, насычэння свежай жывой кветкай асмантуса і сушкі. Гэта прынцыповы момант: стандарт прама дапускае улунную аснову (у адрозненне ад стандарту на язмінавы чай, дзе база — зялёная нарыхтоўка), і адначасова прама патрабуе менавіта жывой кветкі. Прадукт, выраблены з ужываннем араматызатара, пад гэта азначэнне не падпадае.

**Класіфікацыя (раздзел 4).** Па тыпе асновы: 桂花绿茶, 桂花红茶, 桂花乌龙茶, 桂花白茶 і падобныя. Патрабаванні да самой асновы адсылаюцца да адпаведных прадуктовых стандартаў — для улуна гэта GB/T 30357.1 «Улунскі чай. Частка 1: асноўныя патрабаванні».

**Грэйды (п. 5.2).** Чатыры ўзроўні — 特级, 一级, 二级, 三级 — адрозніваюцца выключна па інтэнсіўнасці і стойкасці асмантусавага водару, па арганалептыцы ўнутранай якасці:

| Грэйд | Фармулёўка водару |
|---|---|
| 特级 (вышэйшы) | асмантусавы водар густы, свежы і жывы, стойкі; у настоі відавочна выражаны |
| 一级 (першы) | асмантусавы водар даволі густы і стойкі; у настоі прысутнічае |
| 二级 (другі) | асмантусавы водар густы і чысты; у настоі злёгку адчувальны |
| 三级 (трэці) | асмантусавы водар яшчэ дастаткова густы |

Істотна, што рэдакцыя 2022 года прыбрала ранейшыя патрабаванні да арганалептыкі ў поўным аб'ёме (вонкавы выгляд, настой, ліст) і пакінула рэгуляванне толькі па водары.

**Фізіка-хімічныя паказчыкі (п. 5.3).** Нармуюцца чатыры велічыні:

| Паказчык | Норма |
|---|---|
| Вільгаць | ≤ 8,0 г/100 г |
| Агульная попеласць (у пераліку на сухое рэчыва) | ≤ 6,5 г/100 г |
| Водны экстракт (масавая доля) | ≥ 32,0 % |
| Пыл (масавая доля) | ≤ 1,0 % |

Метады: вільгаць — GB 5009.3, попел — GB 5009.4, водны экстракт — GB/T 8305, пыл — GB/T 8311; арганалептыка — GB/T 23776. Забруджвальнікі — па GB 2762, рэшткі пестыцыдаў — па GB 2763. Захоўванне — па GB/T 30375.

**Чаго ў стандарце няма.** Дзве адсутнасці важныя для разумення рынку.

Па-першае, колькасць насычэнняў 窨次 не нармуецца наогул — ні як грэйдавая вось, ні як даведачная велічыня. Аналага дадатка з нормамі расходу кветкі, які ёсць у стандарце на язмінавы чай, тут няма.

Па-другое, паказчык долі сухой кветкі (花干, *huāgān*) у рэдакцыі 2022 года выняты: ён быў у фізіка-хімічных патрабаваннях версіі 2015 года разам з методыкай вымярэння ў дадатку A, і ў новай рэдакцыі выдалены і нарматыў, і методыка. Гэта значыць, па дзейным стандарце колькасць сухіх кветак у асмантусавым чаі фармальна нічым не абмежавана. Тэхналагічная логіка, па якой адпрацаваную кветку адбіраюць, ад гэтага не мяняецца, але нарматыўнай апоры ў яе ў гэтым дакуменце больш няма.

## Смак і заварванне

Профіль залежыць перш за ўсё ад асновы. На сярэдняй ферментацыі і лёгкай абсмажцы — светлы настой, сметанкова-кветкавае цела, асмантус у выглядзе свежага абрыкоса і мёду, ясны кветкавы послесмак. На тэгуаньіне традыцыйнай вырабкі — больш цёмны настой, смажаная салодкасць, сухафруктовы тон, кветка бліжэй да сушанага абрыкоса і карамелізаванай садавіны, послесмак даўжэйшы і «шчыльнейшы».

Арыенціры заварвання:

- **Вада:** 90–95 °C. Круты кіпень на светлай аснове спрашчае кветкавую лінію і выцягвае гаркату; на моцна абсмажаным тэгуаньіне верхняя мяжа дарэчнейшая.
- **Посуд:** гайвань пераважнейшая за ісінскую гліну. Порыстая гліна ўбірае араматычныя рэчывы і затым аддае іх наступнаму заварванню — асмантус пераходзіць у іншы чай, а сам чайнік паступова «заквітае» устойлівым пабочным пахам. Калі гліна ўсё ж выкарыстоўваецца, яе мае сэнс трымаць вылучанай пад кветкавыя чаі. Фарфор, шкло і глазураваная кераміка нейтральныя.
- **Прапорцыя і час:** звычайная для улунаў; першыя пралівы кароткія, з наступным падаўжэннем. Кветкавая складнік сыходзіць раней за чайную — звычайна да чацвёртага-шостага праліву настой застаецца улунам без выражанага асмантуса. Гэта нармальна і само па сабе не прыкмета дрэннага чаю; наадварот, водар, які не змяншаецца на працягу ўсёй сесіі, часцей паказвае на араматызатар.
- **Захоўванне:** герметычна, без святла, цяпла і пабочных пахаў; асобна ад іншых чаёў. Лятучыя злучэнні кветкі губляюцца хутка, і асмантусавы чай старэе па водары прыкметна хутчэй, чым базавы улун.

## Чаго гэты артыкул не сцвярджае

- Не сцвярджаецца, што назва 桂花乌龙 гарантуе насычэнне жывой кветкай. Адзіная рыначная практыка называння адсутнічае; канструкцыя з 香 у сярэдзіне (桂花香乌龙) звычайна паказвае на прыродны араматычны тып, але гэта чытацкая эўрыстыка, а не правіла, замацаванае дзе-небудзь нарматыўна.
- Не прыводзіцца спосаб бытавой праверкі, які адрознівае насычэнне жывой кветкай ад харчовага араматызатара. Надзейнага хатняга тэсту няма; пералічаныя прыкметы — імавернасныя арыенціры.
- Не сцвярджаецца, што колькасць насычэнняў 窨次 у асмантусавага чаю адпавядае якому-небудзь грэйду. Дзейны стандарт яго не нармуе, супастаўнай методыкі паміж вытворцамі не існуе.
- Не прыводзяцца нормы расходу кветкі на адзінку нарыхтоўкі для асмантуса — іх няма ні ў GH/T 1117-2022, ні ў вядомых нам агульнадаступных галіновых дакументах.
- Не паказваецца доля сухой кветкі, дапушчальная ў гатовым прадукце: нарматыў выняты з рэдакцыі 2022 года разам з методыкай вымярэння, а ў галіновым абароце адзінай практыкі не склалася.
- Не прыводзяцца канкрэтныя гаспадаркі, вытворцы, аб'ёмы вытворчасці, плошчы насаджэнняў і ўраджайнасць па Гуйліні і Сяньніне — правераных дадзеных па гэтых пазіцыях у нас няма.
- Працягласць красавання паказана як парадак велічыні (два-тры тыдні) і мяняецца па гадах і раёнах; дакладныя феналагічныя тэрміны не прыводзяцца.
- Адрозненні ў паглынанні араматычных рэчываў паміж улуннай і зялёнай нарыхтоўкай апісаны на тэхналагічным і арганалептычным узроўні. Колькасных дадзеных — у колькі разоў павольней і ў якім аб'ёме — у нашым распараджэнні няма.
- Запіс 传统工艺桂花香铁观音 прыводзіцца як пазіцыя ў намэнклатуры пастаўшчыка. Мы не пацвярджаем і не абвяргаем, што за ёй стаіць менавіта насычэнне жывой кветкай, а не прыродны араматычны тып: тэхналогія ў гэтым запісе не раскрыта.
- Аздараўленчыя ўласцівасці асмантуса і чаёў з ім не разглядаюцца. Дадзеныя пра склад лятучых і антыаксідантную актыўнасць адносяцца да хіміі сыравіны, а не да дзеяння напою.