---
title: "Fúzhōu mòlìhuā chá"
url: https://thetea.app/be/article/fuzhou-molihua-cha
lang: be
updated: 2026-10-04
source: THE TEA — encyclopedia of Chinese tea (https://thetea.app)
---
# Fúzhōu mòlìhuā chá (福州茉莉花茶)

**Фучжоу Моліхуа Ча** (*Fúzhōu mòlìhuā chá*, 福州[茉莉花茶](https://thetea.app/be/article/molihua-cha)) — язмінавы чай гарадской акругі Фучжоу, правінцыя Фуцзянь. Фучжоу лічаць гістарычнай радзімай язмінавага чаю: апісанне спадчыны вядзе яго ад эпохі Паўночная Сун, а мясцовая тэхналогія араматызацыі ўключана ў дзяржаўны спіс нематэрыяльнай спадчыны. Аснова — зялёны чай хунцын, высушаны нагрэвам (烘青绿茶, *hōngqīng lǜchá*), які па некалькі разоў насычаюць водарам расчыненых кветак язміну, а пасля аддзяляюць ад іх. Адсюль мясцовая формула «чай бачны, кветак не відаць» (见茶不见花). Найменне ахоўваецца ў Кітаі трыма спосабамі — як прадукт з геаграфічным указаннем, як сертыфікацыйны знак і як сельскагаспадарчае геаграфічнае ўказанне, — а ў Еўрасаюзе як PGI.

**1. Класіфікацыя і Паходжанне:**

* **Тып:** Араматызаваны кветкамі чай (花茶, *huāchá*) на аснове зялёнага чаю. Правінцыйны стандарт DB35/T 991—2010 проста называе сыравіну: кветкі язміну і зялёны чай хунцын. Таму артыкул стаіць сярод зялёных чаёў, як і іншыя язмінавыя чаі серыі.
* **Катэгорыя:** Язмінавы чай з гістарычнага цэнтра яго вытворчасці; найменне з юрыдычнай зонай, а не радавое імя язмінавага чаю.
* **Паходжанне:** Кітай, правінцыя Фуцзянь (福建, *Fújiàn*), гарадская акруга Фучжоу (福州, *Fúzhōu*).
* **Зона аховы:** Дзесяць адзінак Фучжоу ў іх цяперашніх адміністрацыйных межах: раёны Цзіньань (晋安), Цаншань (仓山), Мавэй (马尾) і Чанлэ (长乐), гарадскі павет Фуцын (福清), паветы Міньхоу (闽侯), Ляньцзян (连江), Лоюань (罗源), Міньцын (闽清) і Юнтай (永泰). Той самы пералік даюць аб’ява 2009 года і правінцыйны стандарт. У запісе CNIPA 2025 года Чанлэ па-ранейшаму названы гарадскім паветам (长乐市), хоць да таго часу ўжо стаў раёнам Фучжоу; формула «ў цяперашніх межах» гэта паглынае, але само імя ў запісе састарэла.
* **Геаграфічныя каардынаты:** Каардынатнай рамкі дакументы аховы не даюць.

**2. Гісторыя і Культурнае Значэнне:**

* **Гісторыя:**
    * **Сун — Цын.** Паводле апісання для дзяржаўнага спіса нематэрыяльнай спадчыны, язмінавы чай у Фучжоу з’яўляецца пры Паўночнай Сун, тэхналогія араматызацыі складаецца пры Мін, а пры Цын чай становіцца данінай двару. Агляд прадуктаў Пагаднення Кітай–ЕС, апублікаваны місіяй Кітая пры ЕС, называе Цын часам яго росквіту, а пасля 1949 года — чаем для дыпламатычных падарункаў.
    * **2008–2009.** Найменне атрымала сертыфікацыйны знак «福州茉莉花茶» № 4939090, а аб’явай № 87 2009 года Галоўнае ўпраўленне па наглядзе за якасцю, інспекцыі і каранціну (AQSIQ) узяло яго пад ахову як прадукт з геаграфічным указаннем. Акрамя таго, найменне зарэгістравана Міністэрствам сельскай гаспадаркі як сельскагаспадарчае GI; года гэтай рэгістрацыі ў першакрыніцы я не бачыў.
    * **2010.** Выйшаў правінцыйны стандарт DB35/T 991—2010 «Прадукт з геаграфічным указаннем. Фучжоу Моліхуа Ча»; у 2022 годзе правінцыя выпусціла яго англійскую версію.
    * **2011.** Паводле агляду місіі Кітая пры ЕС, Міжнародны чайны камітэт назваў Фучжоу «сусветнай радзімай язмінавага чаю».
    * **2013–2014.** Паводле таго самага агляду, фучжоўскі язмін і чайная культура ўвайшлі ў першы спіс важнай сельскагаспадарчай спадчыны Кітая, а затым у спіс сусветна значных сістэм сельскагаспадарчай спадчыны ФАО. У 2014 годзе, з чацвёртай партыяй, тэхналогія араматызацыі ўвайшла ў дзяржаўны спіс нематэрыяльнай спадчыны — пад пунктам Ⅷ-147 «тэхналогія вырабу кветкавага чаю» (花茶制作技艺); заяўнікам у запісе названы раён Цаншань.
    * **2025.** CNIPA аб’явай № 640 пацвердзіла прызнанне прадукта з геаграфічным указаннем; у запісе стаіць нумар знака — 4939090.
    * **Еўрасаюз.** Паводле Пагаднення Кітай–ЕС найменне ахоўваецца як PGI (дасье PGI-CN-2675). Падстава — той самы знак; заяўнік — Фучжоўскае таварыства садаводства (福州市园艺学会), яно ж адна з трох арганізацый — складальнікаў правінцыйнага стандарта.
* **Назва:** «Фучжоу» (福州) — імя горада; «моліхуа ча» (茉莉花茶, *mòlìhuā chá*) — «чай з кветкамі язміну».
* **Культурнае значэнне:** Фучжоўская школа араматызацыі чаю жывымі кветкамі прызнана на трох узроўнях: як тэхналогія, як сельскагаспадарчая сістэма і як найменне з зонай аховы.

**3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна:**

* **Расліна-араматызатар:** Язмін самбак (*Jasminum sambac*). Стандарт дапускае два гатункі — просты (单瓣茉莉) і махровы (双瓣茉莉). Агляд місіі Кітая пры ЕС называе просты язмін асаблівасцю Фучжоу і самым духмяным з гатункаў; там жа сказана, што язмін прыйшоў з раёна Персідскага заліва і трапіў у Кітай праз Індыю больш за дзве тысячы гадоў таму.
* **Патрабаванні да кветак:** Трубка вяночка ўжо выцягнулася; кветка поўная, буйная, белая, цэлая і чыстая, з чашачкай і кветаножкай. Зялёных бутонаў (青蕾) быць не павінна, сцёблаў і старонніх прымешак таксама.
* **Збор кветак:** Бяруць «кветкі гэтага дня» (当天花) — бутоны, якія раскрыюцца ў той самы дзень. Ужо расчыненыя кветкі і зялёныя бутоны не збіраюць. Збор пачынаюць пасля 10 гадзін раніцы.
* **Чайная аснова:** Зялёны чай хунцын з гатункаў, прыдатных для яго: 榕春早, 鼓山菜茶, 罗源七境菜茶, 福云6号, 福云7号 і іншых.
* **Стандарт збору чаю:** Адна пупышка, пупышка з адным, двума ці трыма лістамі; парасткі цэлыя, свежыя і чыстыя, без лускавінак, пладоў і старых лістоў.

**4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання:**

* **Рэгіён:** Паводле агляду місіі Кітая пры ЕС, Фучжоу ляжыць у вусцевай катлавіне на паўднёва-ўсходнім узбярэжжы. Язмін расце ў асноўным на намыўных пясчаных водмелях па абодвух берагах ракі Міньцзян, на супесках.
* **Клімат:** Цёплы, з багатымі ападкамі і вялікай розніцай дзённых і начных тэмператур (паводле таго самага апісання). Лікавых даных у знойдзеных крыніцах няма.
* **Участкі язміну:** Паводле дадатку да стандарта — сонечныя раўніны ці ўзгоркі з палівам і сцёкам; суглінкі і супескі з pH 6,0–6,5.
* **Чайныя сады:** Чырваназёмы на схілах; глеба магутнасцю не менш за 0,8 м, арганічнага рэчыва не менш за 1 %, pH 4,0–6,5, ухіл не больш за 25°, лепш паўднёвая экспазіцыя.

**5. Тэхналогія Вытворчасці:**

Стандарт апісвае тры стадыі: першасную выпрацоўку чайнай асновы, яе даводку і араматызацыю (窨制, *xūnzhì*).

* **Першасная выпрацоўка асновы:** свежы ліст → фіксацыя (杀青, *shāqīng*) пры 200–280 °C у катле, да вільготнасці ліста каля 60 % → скручванне (揉捻, *róuniǎn*): стары ліст гарачым, малады астылым, націск «лёгкі — моцны — лёгкі» ў прапорцыі часу 2 : 3 : 1 → сушка (干燥, *gānzào*) машынай ці ў кошыках над агнём → сыры чай (毛茶, *máochá*) вільготнасцю менш за 6 %.
* **Даводка асновы:** сіты, рэзка, веянне, адбор прымешак, змешванне і сушка даюць чайную аснову (茶坯, *chápī*).
* **Араматызацыя:**
    1. **Падрыхтоўка асновы.** Аснову дасушваюць пры 100–110 °C да 4–5 % вільгаці і астуджаюць, пакуль куча не стане цяплейшай за пакой не больш чым на 3 °C.
    2. **Выходжванне кветак (鲜花养护, *xiānhuā yǎnghù*).** Кветкі рассыпаюць тонкім слоем; у прахалодным цэху (ніжэй за 30 °C) збіраюць у кучу 15–20 см для прагрэву і зноў рассыпаюць пры 38 °C. Пры 60 % расчыненых кветак іх прасейваюць ад бутонаў і чашачак, пры 80 % — пачынаюць араматызацыю.
    3. **Змешванне з кветкамі (窨花拌和, *xūnhuā bànhé*).** Куча чаю з кветкамі таўшчынёй 25–35 см.
    4. **Праветрыванне (通花, *tōnghuā*).** Праз 5–6 гадзін, калі куча нагрэецца да 40–48 °C (пры першай араматызацыі — да 45–48 °C), яе рассыпаюць на 0,5–1 гадзіну.
    5. **Паўторны збор у кучу (收堆复窨, *shōuduī fùxūn*).** Астылую кучу збіраюць вышынёй 20–30 см яшчэ на 5–6 гадзін, пакуль кветкі не завянуць і не пажаўцеюць.
    6. **Аддзяленне кветак (起花, *qǐhuā*).** Праз 10–12 гадзін ад пачатку кветкі адсейваюць. Вільготнасць чаю пасля першай араматызацыі — 17–18 %, пасля чацвёртай і далей — 10–11 %.
    7. **Сушка (烘焙, *hōngbèi*).** Хутка, пры 90–110 °C, каб не страціць водар; пасля яе чай астуджаюць да тэмпературы кучы не вышэй за 40 °C.
    8. **Паўторныя араматызацыі (转窨, *zhuǎnxūn*).** Цыкл паўтараюць; для фучжоўскага чаю араматызацый павінна быць не менш за чатыры.
    9. **Апошняе асвяжэнне водару (提花, *tíhuā*).** Лепшымі буйнымі белымі кветкамі, 5–10 % да вагі чаю, на 6–8 гадзін; пасля гэтага вільготнасць чаю — не большая за 8 %.
    10. **Змешванне і ўпакоўка (匀堆装箱, *yúnduī zhuāngxiāng*)** пасля пробнага купажу і праверкі.

Агляд місіі Кітая пры ЕС называе вышэйшай ступенню дзевяць араматызацый і восемдзесят адну аперацыю. Апісанне спадчыны лічыць самай цяжкай часткай рамяства сушку пасля араматызацыі.

**6. Арганалептычныя Характарыстыкі:**

Стандарт дзеліць чай на пяць градацый: 特级, 香毫, 春毫, 银毫 і асаблівыя чаі вышэй за 银毫. Шкала ідзе знізу ўверх: 特级, літаральна «вышэйшы гатунак», тут ніжняя ступень.

* **Вонкавы выгляд сухога ліста:** У асаблівых чаёў — круглыя, плоскія, ігольчастыя, спіральныя, жамчужныя ці звязаныя пучком формы; у 银毫 — шчыльны ліст з моцнымі пупышкамі і прыкметным ворсам; у 特级 — шчыльны, жоўта-зялёны.
* **Водар сухога ліста:** Апісанняў у знойдзеных крыніцах няма.
* **Водар настою:** У асаблівых чаёў і 银毫 — свежы і жывы (鲜灵), насычаны і доўгі; у 特级 — проста свежы і густы (鲜浓).
* **Смак:** Свежы, насычаны і поўны (鲜浓醇厚); агляд місіі Кітая пры ЕС называе характэрным «смак ледзянога цукру» (冰糖味).
* **Колер настою:** Жоўта-зялёны, празрысты і яркі; у 特级 — светла-жоўты.
* **Чайнае дно (завараны ліст):** У асаблівых чаёў — мясістыя далікатныя пупышкі з ворсам; у 特级 — далікатна-зялёны і роўны.

Лік араматызацый паводле градацый: у асаблівых чаёў — шэсць і больш; у 银毫 — шэсць і асвяжэнне водару; у 春毫 і 香毫 — пяць і асвяжэнне; у 特级 — чатыры і асвяжэнне.

**7. Хімічны Склад:**

Стандарт задае фізіка-хімічныя межы гатовага чаю:

| Паказчык | Не больш |
| :--- | :--- |
| Вільготнасць | 8,0 % |
| Агульная попел | 5,0 % |
| Крошка | 5,0 % |
| Пыл | 0,5 % |

Даных аб поліфенолах, амінакіслотах, кафеіне і араматычных рэчывах менавіта фучжоўскага чаю ў знойдзеных крыніцах няма.

**8. Карысныя Ўласцівасці:**

Правераных даных аб дзеянні менавіта гэтага чаю няма.

**9. Заварванне:**

Практыка класа для язмінавага чаю на зялёнай аснове.

* **Тэмпература вады:** 85–90 °C.
* **Колькасць чаю:** 3 г на 150 мл.
* **Посуд:** Гайвань з вечкам — яна трымае водар, — ці шкляны стакан для асаблівых формаў.
* **Працэс:**
    1. Прагрэць посуд.
    2. Пакласці чай.
    3. Заліць вадой і накрыць вечкам.
    4. Першы настой — 1–2 хвіліны.
    5. Перад піццём падняць вечка і ўдыхнуць водар.
    6. Два-тры паўторныя залівы.

**10. Захоўванне:**

Практыка класа. Герметычна, у сухім прахалодным цёмным месцы, строга без старонніх пахаў. Стандарт патрабуе захоўваць чай у ветраным сухім складзе асобна ад пахучых і забруджвальных рэчываў і дае тэрмін прыдатнасці 18 месяцаў пры звычайнай тэмпературы.

**11. Цана і Падробкі:**

Даных аб коштах у знойдзеных крыніцах няма.

* **Як пазбегнуць падробак:**
    * Шукаць знак геаграфічнага ўказання і паходжанне з дзесяці раёнаў і паветаў Фучжоу.
    * Паводле стандарта чай араматызуюць не менш за чатыры разы і яшчэ раз асвяжаюць; дадаткі забароненыя. Рэзкі «парфумерны» пах, які хутка знікае ў настоі, — падстава насцярожыцца.
    * Сушаныя кветкі ў пачку не даказваюць якасці: стандарт дапускае толькі крыху сухога язміну, а сама тэхналогія аддзяляе кветкі ад чаю.
    * Градацыю правяраць паводле шкалы стандарта: 特级 у фучжоўскага язмінавага чаю — ніжняя ступень, а не вышэйшая.

**12. Цікавыя Факты:**

* У фучжоўскага язмінавага чаю тры кітайскія рэжымы аховы адразу — прадукт з геаграфічным указаннем, знак і сельскагаспадарчае GI — і яшчэ ахова ў ЕС.
* Кветкі збіраюць днём, пасля 10 гадзін раніцы, яшчэ бутонамі, а раскрываюцца яны ўжо ў цэху.
* У шкале градацый назва «вышэйшы гатунак» (特级) дасталася самай сціплай ступені.
* Заяўнік аховы ў ЕС — таварыства садаводства, а не чайная асацыяцыя; яно ж першым названа сярод складальнікаў правінцыйнага стандарта.

**13. Параўнанне з іншымі язмінавымі чаямі:**

* **Язмінавы чай (茉莉花茶):** Радавое імя язмінавага чаю як катэгорыі; Фучжоу Моліхуа Ча — найменне з юрыдычнай зонай і сваім стандартам.
* **Хэнсянь Моліхуа Ча ([横县茉莉花茶](https://thetea.app/be/article/hengxian-molihua-cha)):** Язмінавы чай павета Хэнсянь у Гуансі з уласным найменнем пад аховай — і ў Кітаі, і паводле Пагаднення Кітай–ЕС; іншая зона і іншы дакумент.
* **Молі Іньхаа ([茉莉银毫](https://thetea.app/be/article/moli-yin-hao)):** Язмінавы чай, імя якога супадае з градацыяй 银毫 фучжоўскай шкалы.
* **Молі Лунчжу ([茉莉龙珠](https://thetea.app/be/article/moli-longzhu)):** Язмінавы чай, скатаны ў шарыкі; такія формы стандарт адносіць да асаблівых чаёў.

**У заключэнне:**

Фучжоу Моліхуа Ча — язмінавы чай свайго гістарычнага цэнтра, апісаны стандартам да градуса і гадзіны: зялёная аснова хунцын, жывыя кветкі, сабраныя днём, цыклы араматызацыі па 10–12 гадзін — ад чатырох да шасці і больш, асвяжэнне водару і аддзяленне кветак. Дакументы аховы сыходзяцца ў зоне з дзесяці раёнаў і паветаў, а рамяство прызнана дзяржаўнай нематэрыяльнай спадчынай. Гэта чай, водар якога атрыманы ад кветкі, а не ад араматызатара.