---
title: "Fènghuáng dāncóng"
url: https://thetea.app/be/article/fenghuang-dancong
lang: be
updated: 2026-10-04
source: THE TEA — encyclopedia of Chinese tea (https://thetea.app)
---
# Fènghuáng dāncóng (凤凰单丛)

**Фэнхуан Даньцун** (*Fènghuáng [dāncóng](https://thetea.app/be/article/dancong)*, 凤凰单丛) — араматы ўлун гор Фэнхуан (凤凰山) акругі Чаочжоу на ўсходзе правінцыі Гуандун. Назву тлумачаць старым звычаем «збіраць, рабіць і прадаваць чай з аднаго куста» (单株采摘、单株制茶、单株销售). За разнастайнасць прыродных кветкавых водараў яго называюць «духамі сярод чаёў» (茶中香水). З 2010 года «凤凰单丛（枞）茶» — прадукт з геаграфічным указаннем, з 2021 года ён ахоўваецца і ў Еўрасаюзе. Агляд усёй групы даньцунаў і сертыфікацыйны знак акругі апісаны асобна (раздзел 13).

**1. Класіфікацыя і Паходжанне:**

* **Тып:** Улун (乌龙茶, *wūlóngchá*), напалову ферментаваны чай — так клас названы ў апісанні прадстаўніцтва КНР пры ЕС.
* **Катэгорыя:** Гуандунскі ўлун групы даньцунаў; прадукт з геаграфічным указаннем.
* **Паходжанне:** Кітай, правінцыя Гуандун (广东, *Guǎngdōng*), гарадская акруга Чаочжоу (潮州, *Cháozhōu*), горы Фэнхуан.
* **Зона аховы:** Паводле гарадскога парадку аховы, які дзейнічае з 10 мая 2025 года, — 30 пасёлкаў і чайных раёнаў. У раёне Чаоань (潮安区) гэта пасёлак Фэнхуан, яшчэ шэсць пасёлкаў, лясгас Ваньфэн і два ўчасткі пасёлка Фэнсі; у павеце Жаопін (饶平县) — 15 пасёлкаў, у тым ліку Фубінь; у раёне Сянцяо (湘桥区) — квартал Цяодун і чатыры пасёлкі.
* **Лепшы ўчастак:** У папулярных апісаннях — гара Удун (乌岽, *Wūdōng*) каля пасёлка Фэнхуан.

**2. Гісторыя і Культурнае Значэнне:**

* **Гісторыя:**
    * **Паданне.** Паводле легенды, апошні сунскі імператар Чжаа Бін, ратуючыся ўцёкамі на поўдзень, на гары Удун пакутаваў ад смагі; горцы паднеслі яму адвар чаю «хун’інь» (红茵), і ён даў чаю імя «сунскі» (宋茶). Прадстаўніцтва КНР піша, што пачатак чаяводству ў Чаочжоу паклалі продкі народа шэ (畲族) і што чай тут, «паводле падання» (相传), саджалі ўжо пры Сун — больш за 900 гадоў таму.
    * **Каля 1582 года.** Ранняе пісьмовае сведчанне — «Розныя нататкі пра Чао» (潮中杂记) Го Цзычжана (郭子章): у Чаочжоу чай мала цэняць, але чай гор Фэншань добры; яго называюць і «чаем гары Дайчжао» (待诏山茶), і «жоўтым чаем» (黄茶).
    * **Канец Мін — пачатак Цын.** Паводле публікацыі «Цземянь», «жоўты чай» пачалі рабіць метадам *zuò qīng* (做青) — устрэсваннем і адлежваннем ліста; гэта лічаць пачаткам чаочжоускага ўлуна.
    * **Цын.** Паводле гуандунскага рэгіянальнага партала, у гады Тунчжы і Гуансюй чаяводы пачалі збіраць, рабіць і прадаваць чай паводле асобных кустоў і даваць лепшым кустам імёны; адсюль і назва «даньцун».
    * **2010.** 6 красавіка Галоўнае ўпраўленне па наглядзе за якасцю, інспекцыі і каранціне аб’яўленнем № 30 узяло чай пад ахову.
    * **2014.** Паводле «Цземянь», у маі рынкавую назву водару «качыны памёт» (鸭屎香) замянілі на «водар бружмелі» (银花香).
    * **2020–2021.** Чай увайшоў у першы спіс «100+100» пагаднення Кітая і ЕС аб геаграфічных указаннях; пагадненне набыло моц 1 сакавіка 2021 года.
    * **2021.** 8 красавіка выйшаў гарадскі стандарт (раздзел 5); да чэрвеня, паводле звестак партала Мінгандлю КНР, права на знак мела 61 чайная кампанія. 11 лістапада чатыры чайныя таварыствы акругі выпусцілі групавыя стандарты «Градацыя якасці» (T/CZTTBZ 001—2021) і «Правілы наймення» (T/CZTTBZ 002—2021), якія дзейнічаюць з 2 снежня.
    * **2025.** З 10 мая дзейнічае новы парадак аховы, да 31 снежня 2029 года.
* **Назва:** 凤凰 (*fènghuáng*) — «фенікс», імя гор; 单丛 (*dāncóng*) — «адзінкавы куст».
* **Культурнае значэнне:** Чай неаддзельны ад чаочжоускага гунфу-ча (潮州[工夫茶](https://thetea.app/be/article/gongfu-cha)); прадстаўніцтва КНР піша пра яго «дваццаць адзін прыём заварвання».

**3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна:**

* **Сорт / Культывар:** Даньцуны — адборныя расліны папуляцыі *[fènghuáng shuǐxiān](https://thetea.app/be/article/fenghuang-shuixian)* (凤凰[水仙](https://thetea.app/be/article/shui-xian)). Паводле карыятыпу, як піша «Цземянь», гэтая папуляцыя бліжэй да дрэвападобных буйналістых сартоў, чым да дробналістых. Прадстаўніцтва КНР налічвае больш за 80 ліній (品系).
* **Імёны кустоў:** Паводле гуандунскага рэгіянальнага партала, лініі называюць паводле формы ліста (山茄叶, 柚叶, [竹叶](https://thetea.app/be/article/zhuye)), паводле водару, паводле месца, паводле ўладальніка, паводле гісторыі і падання. Ёсць і паэтычныя імёны: «восем бессмяротных, якія пераплываюць мора» (八仙过海) — паводле табліцы старых кустоў, так у 1958 годзе назвалі лінію ад васьмі чаранкоў, якія прыжыліся ў 1898 годзе: дрэвы розныя на выгляд, але чай ва ўсіх добры.
* **Найстарэйшае дрэва:** «Удун Сунча» (乌岽宋茶), у даведніках — «Сунчжун № 1» (宋种1号). Паводле табліцы старых кустоў у дадатку да стандарту градацыі, узятай з даведніка «潮州茶叶» (2009), яно расце ў вёсцы Ліцзайпін (李仔坪) на Удуне на вышыні каля 1150 м, яму больш за 600 гадоў, за форму ліста яго звалі «Туаньшуе» (团树叶), у гады «культурнай рэвалюцыі» перайменавалі ў «Дунфанхун» (东方红), а рэкордны веснавы збор 1963 года даў 8,9 кг сухога чаю. Там жа сказана, што дрэва, паводле падання, адабралі ў канцы Сун жыхары вёскі па прозвішчы Лі. Папулярныя апісанні называюць яго буйналістым натуральным гібрыдам і даюць узрост 600–700 гадоў.
* **Белалісты сорт:** Паводле той жа табліцы, сяляне Жаопіна адабралі з папуляцыі фэнхуан шуйсянь лінтоу даньцун; у 1970-х яго масава пасадзілі ў раёне Фэнхуан пад імем «белалісты даньцун» (白叶单丛), і даведнік называе яго галоўным сортам садоў раёна.
* **Сезоны:** Паводле дадатку да стандарту градацыі, два вышэйшыя сарты даюць вясновым чаем старых кустоў галоўнага раёна, першы — вясновым чаем галоўнага раёна; у другім сорце дапускаюцца асенні і зімовы, «снежны», чай, у трэцім — напрыклад, летні чай і чай негалоўных раёнаў.
* **Стандарт збору:** Звестак у знойдзеных крыніцах няма.

**4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання:**

* **Рэгіён:** Горы Фэнхуан у акрузе Чаочжоу.
* **Патрабаванні да асяроддзя:** Гарадскі стандарт DB4451/T 1-2021 задае патрабаванні да асяроддзя, але іх лічбаў у знойдзеных крыніцах няма.
* **Клімат:** Лічбавых звестак у знойдзеных крыніцах няма.
* **Плошча:** Паводле звестак партала «Чжунго чжылян сіньвэнь» (中国质量新闻网), на канец 2023 года — 260 тыс. *му* садоў і 30,1 тыс. т сухога чаю-сырцу на год.

**5. Тэхналогія Вытворчасці:**

Паводле даведачнага апісання прадукта на партале геаграфічных указанняў, першасная апрацоўка ўключае шэсць этапаў. Стандарт DB4451/T 1-2021 асобна рэгулюе апрацоўку (加工工艺), але параметраў этапаў у знойдзеных крыніцах няма.

1. **Завяльванне на сонцы ([晒青](https://thetea.app/be/article/shai-qing), *shàiqīng*).**
2. **Астыванне (晾青, *liàngqīng*).**
3. **Устрэсванне і адлежванне (做青, *zuòqīng*):** Стадыя частковага акіслення.
4. **Фіксацыя (杀青, *shāqīng*).**
5. **Скручванне (揉捻, *róuniǎn*).**
6. **Сушка і праграванне (烘焙, *hōngbèi*).**

Рэжымы этапаў для гэтага чаю ў знойдзеных крыніцах не апісаны; тлумачэнні да іх — агульная схема класа.

**Стандарты:**

* **DB44/T 820-2010** — правінцыйны стандарт прадукта з указаннем: выпушчаны 11 лістапада 2010 года, дзейнічаў з 1 лютага 2011 года; у 2021 годзе, паводле звестак партала Мінгандлю КНР, яго вырашылі адмяніць, і ў дзяржаўнай базе стандартаў ён значыцца адмененым з 1 лютага 2023 года.
* **DB4451/T 1-2021** — гарадскі стандарт ад 8 красавіка 2021 года, дзейнічае з 8 кастрычніка 2021 года: зона, асяроддзе, вырошчванне, апрацоўка, якасць, выпрабаванні, маркіроўка і захоўванне.

**6. Арганалептычныя Характарыстыкі:**

Паводле апісання прадстаўніцтва КНР пры ЕС:

* **Вонкавы выгляд сухога ліста:** Прамы, буйны і мясісты, масляніста-бліскучы (挺直肥硕油润).
* **Водар сухога ліста:** Звестак у знойдзеных крыніцах няма.
* **Водар настою:** Вытанчаны, чысты і высокі прыродны кветкавы (优雅清高的自然花香).
* **Смак:** Насычаны, салодкі, мяккі, асвяжальны, з салодкім вяртаннем (浓郁、甘醇、爽口、回甘). Галоўная якасць — «горны рытм» (山韵, *shānyùn*), які, паводле слоў крыніцы, «можна толькі адчуць».
* **Колер настою:** Аранжава-жоўты, празрысты і яркі (橙黄清澈明亮).
* **Чайнае дно (завараны ліст):** «Зялёны чаранок, зялёная сярэдзіна, чырвоная аблямоўка» (青蒂绿腹红镶边).

**Сарты паводле стандарту градацыі.** Групавы стандарт 2021 года дзеліць чай на пяць сартоў: «цзінпінь» (精品, *jīngpǐn*), вышэйшы, першы, другі і трэці. У «цзінпінь» ліст шчыльны, моцны, масляніста-буры, водар прыродны кветкавы, насычаны, глыбокі і доўгі, смак з яркім «кустовым» тонам і моцным салодкім вяртаннем, настой бледна-жоўты, аблямоўка заваранага ліста роўная. Настой вышэйшага сорту — залацісты, першага — аранжава-жоўты, трэцяга — бура-жоўты, а смак трэцяга сорту — крыху даўкі, з лёгкай кветкавай нотай. Даведачнае апісанне прадукта дадае жоўта-буры, масляніста-бліскучы колер сухога ліста з «кінаварна-чырвонымі кропкамі» (朱砂红点).

**Тыпы водару.** Паводле папулярных пераказаў, у 1996 годзе сельскагаспадарчая кантора павета Чаоань і ўрад пасёлка Фэнхуан за 18 месяцаў абследавалі чайныя рэсурсы 34 вёсак; паводле разбору 5120 кустоў вылучылі 18 тыпаў водару: 8 кветкава-мядовага, 4 «лекавыя», 3 фруктовыя і 3 іншыя. Рэдкія тыпы потым адпалі, і замацаваліся «дзесяць водараў»: гардэнія (黄栀香), архідэя чжылань (芝兰香), мядовы архідэй (蜜兰香), асмантус ([桂花](https://thetea.app/be/article/guihua)香), магнолія (玉兰香), імбірная кветка (姜花香), начная прыгажуня (夜来香), язмін (茉莉香), міндаль (杏仁香) і карыца ([肉桂](https://thetea.app/be/article/rou-gui)香). У некаторых версіях замест язміну стаіць кветка памяло (柚花香). Дзясятку з язмінам, «і іншыя тыпы», замацаваў групавы стандарт наймення 2021 года.

**7. Хімічны Склад:**

Групавы стандарт градацыі якасці (2021) задае для ўсіх сартоў: вільготнасць — не больш за 7,0 %, пыл — не больш за 1,3 %, водарастваральныя экстрактыўныя рэчывы — не менш за 30,0 %, сырая абалоніна — не больш за 16,0 %, чайныя поліфенолы — не менш за 16,0 %, агульны попел — не больш за 6,5 %. Лічбаў гарадскога стандарту DB4451/T 1-2021 у знойдзеных крыніцах няма; звестак пра кафеін і амінакіслоты таксама.

**8. Карысныя Ўласцівасці:**

Правераных звестак пра дзеянне менавіта гэтага чаю няма.

**9. Заварванне:**

Практыка класа для ўлуна.

* **Тэмпература вады:** 95–100 °C.
* **Колькасць чаю:** 5–8 г на 100–120 мл.
* **Посуд:** Гайвань або невялікі гліняны чайнік.
* **Працэс:**
    1. Прагрэць посуд.
    2. Пакласці чай і хутка прамыць яго гарачай вадой.
    3. Першыя настоі — 10–20 секунд, настой зліваць цалкам.
    4. З кожным заліваннем крыху павялічваць час.

**10. Захоўванне:**

Практыка класа для ўлуна. У герметычнай упакоўцы, у прахалодным, цёмным і сухім месцы, без пабочных пахаў.

**11. Кошт і Падробкі:**

Рознічных коштаў у знойдзеных крыніцах няма.

* **Як пазбегнуць падробак:**
    * Ахаванае паходжанне пацвярджае толькі спецыяльны знак прадукта з указаннем; аднаго імя на ўпакоўцы мала. У 2021 годзе ўпраўленне рынкавага нагляду павета Жаопін адмовілася распачынаць справу паводле скаргі на чай з імем «凤凰单丛»: яго выпусцілі паводле рэкамендацыйнага агульнага стандарту на даньцун GB/T 30357.6-2017, знака ўказання на ўпакоўцы не было, а маркіроўка і якасць адпавядалі закону.
    * Вытворца павінен працаваць у зоне аховы. Паводле парадку аховы 2025 года на ўпакоўцы павінны стаяць адначасова знак указання і назва «凤凰单丛（枞）茶», а на этыкетцы — нумар стандарту або аб’яўлення аб ахове.
    * Паводле звестак гарадскіх улад, знак дазволены 225 кампаніям, з іх 49 — у 2024 годзе; тады ж праверана 179 гандлёвых кропак і распачата адна справа аб незаконным выкарыстанні знака.
    * Паводле стандарту градацыі, чай з дададзенымі араматызатарамі або падфарбоўкай — брак: водар даньцуна павінен быць прыродным.
    * «Горны рытм» прадстаўніцтва КНР называе ключом да якасці фэнхуанскага чаю, але гэта смакавая, а не вымерная якасць.

**12. Цікавыя Факты:**

* Партыя насення фэнхуанскага даньцуна, паводле паведамлення прадстаўніцтва КНР, пабывала ў космасе на караблі «Шэньчжоу-13».
* Водар «качыны памёт» перайменавалі ў 2014 годзе, але старое імя жыве ў гандлі.
* Імя прадукта пішуць двума знакамі — 丛 і 枞, і абодва варыянты стаяць у назве стандарту.
* Стандарт наймення дазваляе называць чай паводле гістарычнага імя куста, паводле водару, паводле месца, аблічча ліста або дрэва альбо культурнай прыкметы разам з водарам — або паводле агульнапрынятай мянушкі; сярод прыкладаў — і «鸭屎香».

**13. Параўнанне з іншымі даньцунамі:**

* **Дань Цун (单枞):** Аглядны артыкул корпуса аб усёй групе даньцунаў.
* **Чаочжоу Даньцун Ча ([潮州单丛茶](https://thetea.app/be/article/chaozhou-dancong-cha)):** Сертыфікацыйны знак акругі — асобная рэгістрацыя, без гор Фэнхуан у імені.
* **Фэнхуан Шуйсянь (凤凰水仙):** Папуляцыя, з якой адабраны даньцуны.
* **Лінтоу Дань Цун ([岭头单丛](https://thetea.app/be/article/lingtou-dan-cong)):** Даньцун павета Жаопін.
* **Сіннін Дань Цун ([兴宁单丛](https://thetea.app/be/article/xingning-dan-cong)):** Даньцун акругі Мэйчжоу, за межамі зоны аховы.

**Напрыканцы:**

Фэнхуан Даньцун — улун, у якога дзясяткі ліній і ўласныя імёны ў кустоў. Найбольш надзейна пра яго гавораць прававыя дакументы: ахова з 2010 года, стандарт 2021 года, зона з 30 пасёлкаў, першы спіс пагаднення з Еўрасаюзам. Пра мінулае — узросце старых дрэў, сунскай легендзе — крыніцы разыходзяцца. Пакупніку варта памятаць галоўнае: імя на пачку яшчэ не ўказанне, указанне — гэта знак.