---
title: "Fènghuà qūháo"
url: https://thetea.app/be/article/fenghua-quhao
lang: be
updated: 2026-10-04
source: THE TEA — encyclopedia of Chinese tea (https://thetea.app)
---
# Fènghuà qūháo (奉化曲毫)

**Фэнхуа Цюйхао** (*Fènghuà qūháo*, 奉化曲毫) — зялёны чай раёна Фэнхуа (奉化区) горада Нінбо на ўзбярэжжы ўсходняга Чжэцзяна. Яго пазнаюць па тоўстым лісце, скручаным у завіток і пакрытым прыкметным белым варсам: 曲 (*qū*) — «выгнуты», 毫 (*háo*) — «ворс». Назву выводзяць з радка сунскага манаха, а цяперашні чай створаны ў 1996 годзе і робіцца толькі з вясновага ліста. Яго ахоўваюць сертыфікацыйны знак (апублікаваны ў 2018 годзе), сельскагаспадарчае геаграфічнае ўказанне (2021) і, паводле каталога ўказанняў, прызнанне прадуктам з геаграфічным указаннем (2025).

**1. Класіфікацыя і Паходжанне:**

* **Тып:** Зялёны чай (绿茶, *lǜchá*): фіксацыя, скручванне, сушка. Правінцыйнае ўпраўленне рынкавага нагляду прама называе яго зялёным чаем (系绿茶), даведка — «імянным чаем Чжэцзяна першага класа» (浙江省一类名茶).
* **Катэгорыя:** Скручаны зялёны чай з варсам, пад некалькімі рэжымамі аховы.
* **Паходжанне:** Кітай, правінцыя Чжэцзян (浙江, *Zhèjiāng*), горад Нінбо (宁波, *Níngbō*), раён Фэнхуа (奉化, *Fènghuà*).
* **Зона аховы:** Каталог указанняў вызначае яе як усю цяперашнюю тэрыторыю раёна Фэнхуа. Даведачнае апісанне сельскагаспадарчага ўказання называе 10 пасёлкаў і вулічных камітэтаў з 325 вёскамі, сярод іх Шанцянь, Даянь, Сікоу і Сіу.
* **Геаграфічныя каардынаты:** 121°03′–121°46′ у. д., 29°25′–29°47′ пн. ш. — паводле таго самага апісання.
* **Рэжымы аховы:**
    * **Сертыфікацыйны знак** «奉化曲毫» № 28458230. Паводле правінцыйнага ўпраўлення рынкавага нагляду, ухвалены і апублікаваны 28 снежня 2018 года і пасля трохмесячнай публікацыі ўступіў у сілу 28 сакавіка — паводле разліку тэрмінаў у 2019 годзе. Сама нататка рэгулятара размешчана ў жніўні 2020 года і называе гэтую дату «28 сакавіка гэтага года»; даведачны артыкул датуе знак 2020 годам. Уладальнік — Таварыства садзейнічання чайнай культуры Фэнхуа (奉化茶文化促进会).
    * **Сельскагаспадарчае ўказанне.** Аб'ява Міністэрства сельскай гаспадаркі і сельскіх спраў № 431; пасведчанне выдадзена 4 чэрвеня 2021 года.
    * **Прадукт з геаграфічным указаннем.** Каталог указанняў адносіць назву да аб'явы Дзяржаўнага ўпраўлення інтэлектуальнай уласнасці (CNIPA) № 640 (2025) і піша, што яна замяняе адпаведную частку аб'явы Галоўнага ўпраўлення па наглядзе за якасцю, інспекцыі і каранціне (AQSIQ) 2003 года № 45 пра «奉化曲毫茶（雪窦山牌）». Які рэжым давала аб'ява 2003 года, высветліць не ўдалося; тэкстаў абедзвюх аб'яў адкрыць не ўдалося.

**2. Гісторыя і Культурнае Значэнне:**

* **Гісторыя:**
    * **Сунскі радок.** Даведка піша, што чай у Фэнхуа вырошчвалі ўжо пры Тан. Крыніцы звязваюць назву з фразай настаяцеля манастыра Сюэдоу (雪窦寺) чаньскага настаўніка Гуанвэня (广闻) з сачынення «御书应梦名山记»: «荼荠不同亩，曲毫幽而独芳» — «горкая трава і стрэлкі пастуховай сумкі не растуць на адным полі, а цюйхао, схаваўшыся, духмянее адзін». Большасць крыніц датуе яе проста сунскім часам, каталог указанняў і раённая прэса — гадамі «景右» Паўночнай Сун. Даведачны тэкст пра гару Сюэдоу пры гэтым пераказвае паданне, паводле якога надпіс «应梦名山» паводле запавету папярэдніка выканаў ужо паўднёвасунскі імператар Ліцзун; калі так, паўночнасунская дата для «Запісу» пра яе сумніўная. У арыгінале цытату і дату праверыць не ўдалося.
    * **1996.** Цяперашні чай стварылі чайныя спецыялісты з ліста многаварсістых сартоў; даведкі называюць яго адначасова гістарычным і новым імянным чаем. Раённая прэса піша пра палепшаную тэхналогію завіўкі (改良蟠曲加工工艺), даведачны артыкул — што за аснову ўзялі чай *пань-лун* (蟠龙茶).
    * **1997.** Паводле заяўкі на японскі конкурс 2012 года, тэхналогію замацавалі ў 1996 годзе пасля шматгадовых спроб, а на наступны год чай атрымаў ацэнку імяннога чаю правінцыйнага ўзроўню.
    * **1999.** З'явілася марка «Сюэдоушань» (雪窦山). У 2015 годзе яе кошт ацанілі ў 176 млн юаняў.
    * **2012.** Пачалася падрыхтоўка заяўкі на знак. У тым самым годзе чай увайшоў у лік прызёраў Сусветнага конкурсу зялёнага чаю ў горадзе Сімада (прэфектура Сідзуока, Японія), у раздзел залатых узнагарод. Яго выставіла ўпраўленне сельскай і лясной гаспадаркі Фэнхуа, вытворца — чайны кааператыў Сюэдоушань. Судзейства прайшло 21–22 жніўня; усяго падалі 56 узораў — 32 японскія, 15 карэйскіх, 8 кітайскіх і адзін тайваньскі.
    * **2017.** Статус прадукту, які ахоўваецца паводле экалагічнага паходжання (国家生态原产地保护产品).
    * **Узнагароды.** Больш за 40 паводле даных рэгулятара, больш за 50 паводле раённай прэсы, у тым ліку найвышэйшы залаты медаль першага Сусветнага кангрэса зялёнага чаю, асаблівы прыз конкурсу «Чжунча бэй» (中茶杯) і, паводле раённай прэсы, залаты медаль Кітайскай міжнароднай чайнай выставы.
* **Назва:** 奉化 — імя раёна; 曲毫 — «выгнуты ворс».
* **Культурнае значэнне:** Раённы сайт называе чай «залатой візітнай карткай» (金名片) Фэнхуа. Каталог указанняў зводзіць аблічча да формулы «色绿、香高、味醇、形美» — зялёны колер, высокі водар, мяккі смак, прыгожая форма.

**3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна:**

* **Сорт / Культывар:** Апісанні гавораць пра вегетатыўна размнажальныя многаварсістыя палепшаныя сарты (无性系多毫良种) без імёнаў. Раённае паведамленне 2023 года называе для аднаго саду на 500 му сарты фудзін дабай (福鼎大白) і інсюань (迎霜); абавязковага пераліку ў знойдзеных крыніцах няма. Заяўка на японскі конкурс 2012 года называе сорт «福鼎白毫» — з багатым белым варсам.
* **Час збору:** Толькі вясна. Збор пачынаецца да свята Цынмін і ідзе ад Чуньфэнь да Гуюй.
* **Стандарт збору:** Крыніцы разыходзяцца. Раённая прэса піша пра пупышку з двума лістамі (一芽二叶), раённае паведамленне 2023 года — пра пупышку з адным лістом (一芽一叶), каталог указанняў — пра пупышку з адным або двума лістамі.

**4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання:**

* **Рэгіён:** Узбярэжжа ўсходняга Чжэцзяна; рэльеф раёна, паводле даведкі, утвараюць хрыбты Цяньтайшань (天台山) і Сыміншань (四明山). Раённы сайт апісвае галоўны чайны квартал Шанцянь формулай «шэсць частак гор, адна частка вады, тры часткі палёў» (六山一水三分田).
* **Галоўныя раёны:** Шанцянь (尚田) і Даянь (大堰); гістарычныя сады — каля гары Сюэдоушань блізу Сікоу.
* **Вышыня вырошчвання:** Паводле раённага сайта, сад Аньянь у Шанцяні, на стыку хрыбтоў Сыміншань і Цяньтайшань, ляжыць у сярэднім на 400–600 м, сад Наньшань — вышэй за 600 м. Агульных даных па зоне няма.
* **Клімат:** Субтрапічны мусонны, сярэднегадавая тэмпература — 16,4 °C (паводле даведачнага артыкула). Раённы сайт піша пра круглагадовыя туманы, мяккі клімат і багатыя дажджы каля саду Аньянь.
* **Глебы:** Паводле даведачнага артыкула — пясчаныя жоўтыя і «попельныя» (香灰土), якія ўтварыліся на гранітах і вулканічных пародах, pH 4,5–6,5.
* **Плошча і выпрацоўка:** Лічбы разыходзяцца. Апісанне ўказання — 1633 га і 157 т сухога чаю за год; даведачны артыкул — больш за 13 тыс. му; раённая прэса (2024) — больш за тысячу гаспадарак, 16 тыс. му і звыш 150 т; раённы сайт (2023) — больш за 22,5 тыс. му і выручка 120 млн юаняў за 2022 год.

**5. Тэхналогія Вытворчасці:**

Раённая прэса пералічвае восем аперацый, на якія сыходзіць больш за дзесяць гадзін:

1.  **Раскладванне свежага ліста (摊青, *tānqīng*).**
2.  **Фіксацыя (杀青, *shāqīng*).**
3.  **Скручванне (揉捻, *róuniǎn*).**
4.  **Першая сушка (初烘, *chūhōng*).**
5.  **Абсмажванне з фармоўкай (炒干做形).**
6.  **Вывядзенне ворса (提毫, *tíháo*).**
7.  **Астыванне і выраўноўванне вільготнасці (摊凉回潮).**
8.  **Канчатковая сушка (足火烘干).**

На чайнай фабрыцы Аньянь (安岩), паводле правінцыйнага партала (2018), парадак блізкі — з ахалоджваннем пасля фіксацыі, без асобнага выраўноўвання вільготнасці, — а ступень механізацыі высокая. Заяўка на японскі конкурс 2012 года піша, што на машыны пераведзены ўвесь працэс і аблічча чаю пры гэтым не пацярпела. Раённая прэса бачыць галоўнае адрозненне ў спалучэнні скручвання з сушкай і абсмажваннем: скручванне дае завіток і палягчае пераход рэчываў у настой. Тэмператур і працягласцей у надзейных крыніцах няма.

**6. Арганалептычныя Характарыстыкі:**

Паводле апісання ўказання ў даведачным пераказе:

* **Знешні выгляд сухога ліста:** Звіты завітком, тоўсты, зялёны з бляскам, з прыкметным варсам (外形蟠曲肥壮、绿润显毫).
* **Водар сухога ліста:** Асобнага апісання ў знойдзеных крыніцах няма.
* **Водар настою:** Чысты і ўстойлівы (清香持久).
* **Смак:** Свежы, мяккі, са салодкім вяртаннем (滋味鲜醇回甘).
* **Колер настою:** Зялёны і ясны (汤色绿明).
* **Чайнае дно (завараны ліст):** Раскрываецца «кветкамі», пяшчотна-зялёнае і яркае (叶底成朵、嫩绿明亮).

Каталог указанняў дадае залацісты адліў колеру і «нефрытава-белы» завараны ліст з пяшчотна-зялёнымі жылкамі (叶底现玉白色，嫩绿通脉). Рэгулятар жа называе сухі ліст тонкім і стройным (细嫩挺秀), што дрэнна спалучаецца з тоўстым завітком. Японская заяўка 2012 года апісвае смак як поўны, салодкі і прахалодны, водар — як свежы і адзначае, што чай вытрымлівае некалькі заліванняў.

**7. Хімічны Склад:**

Даведачны пераказ апісання ўказання прыводзіць такія ніжнія межы:

| Паказчык | Значэнне |
| :--- | :--- |
| Водарастваральныя экстрактыўныя рэчывы | не менш за 39 % |
| Чайныя поліфенолы | не менш за 14 % |
| Кафеін | не менш за 4 % |
| Свабодныя амінакіслоты | не менш за 3,5 % |

Там сама сказана, што суадносіны поліфенолаў і амінакіслот невялікія (酚氨比较小). Рэгулятар піша пра ўтрыманне амінакіслот «да 4,2 %» (高达4.2%). Дакумента з нормамі адкрыць не ўдалося, таму лічбы дадзены паводле пераказу.

**8. Карысныя Ўласцівасці:**

Правераных даных пра дзеянне менавіта гэтага чаю няма.

**9. Заварванне:**

Практыка класа для зялёнага чаю.

* **Тэмпература вады:** 80–85 °C.
* **Колькасць чаю:** 3 г на 150 мл.
* **Посуд:** Шкляная шклянка або белы гайвань.
* **Працэс:**
    1. Прагрэць посуд.
    2. Пакласці чай і наліць ваду па сценцы.
    3. Першы настой — праз 40–60 секунд.
    4. Піць, пакідаючы частку настою, і даліваць ваду.
    5. Два-тры паўторныя заліванні.

**10. Захоўванне:**

Практыка класа. У герметычнай упакоўцы, у халадзільніку пры 0–5 °C, без святла, вільгаці і пахаў. Лепш выпіць на працягу года.

**11. Кошт і Падробкі:**

Паводле правінцыйнага партала, у 2018 годзе лепшы Фэнхуа Цюйхао на рынку Нінбо каштаваў да 1800 юаняў за цзінь (500 г). Паводле слоў кіраўніка аднаго з садоў, якія прыводзіць раённы сайт, у 2023 годзе рынкавы кошт трымаўся каля 4000 юаняў за кілаграм.

* **Як пазбегнуць падробак:**
    * Шукаць сертыфікацыйны знак «奉化曲毫» і знак указання; права на знак даюць дамовы з Таварыствам садзейнічання чайнай культуры Фэнхуа.
    * Правяраць, што вытворца з раёна Фэнхуа.
    * Гэта чай аднаго вясновага збору: летні або асенні «цюйхао» супярэчыць апісанню.
    * Ліст выгнуты і з белым варсам, а не плоскі і прамы, як у лунцзіна.

**12. Цікавыя Факты:**

* Прадавец на чайным рынку Нінбо, паводле правінцыйнага партала, казаў, што лепшы цюйхао «не саступае лунцзіну» (与龙井相媲美).
* Карыстацца знакам, паводле паведамлення рэгулятара, дамовіліся каля 30 кааператываў, у кожнага больш за 100 му садоў.
* Статус 2017 года паводле экалагічнага паходжання чай атрымаў раней за сертыфікацыйны знак і сельскагаспадарчае ўказанне.

**13. Параўнанне з іншымі чаямі:**

* **Сі Ху Лун Цзін ([西湖龙井](https://thetea.app/be/article/xihu-longjing)):** Плоскі прамы ліст — галоўны кантраст па форме.
* **Юйяо Пубу Сяньмін ([余姚瀑布仙茗](https://thetea.app/be/article/yuyao-pubu-xianming)):** Зялёны чай таго самага горада Нінбо, з гор Сыміншань.
* **Ванхай Ча ([望海茶](https://thetea.app/be/article/wanghai-cha)):** Горны зялёны чай павета Нінхай, таксама ў акрузе Нінбо.
* **Яньянь Гоу Цын ([羊岩勾青](https://thetea.app/be/article/yangyan-gou-qing)):** Скручаны зялёны чай Ліньхая на ўсходзе Чжэцзяна.

**У заключэнне:**

Фэнхуа Цюйхао — вясновы зялёны чай Фэнхуа з тоўстым завітым лістом, белым варсам, чыстым устойлівым водарам і зялёным настоем. Назву ўзводзяць да сунскага радка, сам чай створаны ў 1996 годзе, а ахову атрымаў некалькімі рознымі шляхамі. Сорт і дакладныя рэжымы апрацоўкі ў адкрытых крыніцах не замацаваны.