---
title: "Dūdū cuìmíng"
url: https://thetea.app/be/article/dudu-cuiming
lang: be
updated: 2026-10-04
source: THE TEA — encyclopedia of Chinese tea (https://thetea.app)
---
# Dūdū cuìmíng (都督翠茗)

**Дуду Цуймін** (*Dūdū cuìmíng*, 都督翠茗) — плоскі зялёны чай з гары Дуду (都督山) на паўднёвым беразе возера Чаоху: пасёлак Ба (坝镇) гарадскога павета Чаоху, горад Хэфэй, правінцыя Аньхой. Апісальна — «ізумрудны чай гары Дуду». Ліст фармуюць «як парастак бамбука» і сушаць так, каб замацаваць нефрытавы колер, — гэтыя два прыёмы спецыфікацыя і называе галоўнай своеасаблівасцю чаю. Паводле даведкавых апісанняў, чай створаны ў 1998 годзе; з 2018 года ён ахоўваецца як сельскагаспадарчае геаграфічнае ўказанне, з 2025 года — як прадукт з геаграфічным указаннем CNIPA.

**1. Класіфікацыя і Паходжанне:**

* **Тып:** Зялёны чай (绿茶, *lǜchá*). Спецыфікацыя Мінсельгаса прывязвае яго да стандарту GB/T 14456.3 на зялёны чай з дробна- і сярэднелістовых гатункаў, а па бяспецы — да GB 2762 (забруджвальнікі) і GB 2763 (рэшткі пестыцыдаў).
* **Катэгорыя:** Плоскі зялёны чай з геаграфічным указаннем.
* **Паходжанне:** Кітай, правінцыя Аньхой (安徽, *Ānhuī*), горад Хэфэй (合肥, *Héféi*), гарадскі павет Чаоху (巢湖, *Cháohú*), пасёлак Ба.
* **Зона аховы:** Узгоркі і нізкагор’е васьмі камітэтаў пасёлка: Сядзянь (夏店), Шытан (石塘), Ляньхэ (联河), Цюаньшуй (泉水), Ціншань (青山), Лаошань (姥山), Худун (湖东) і вулічная абшчына. Пералік аднолькавы ў Мінсельгаса і CNIPA; у апісанні зоны абодва дакументы пішуць пасёлак як «督坝镇», у астатніх месцах — «坝镇». Заяўнік — чайная галіновая асацыяцыя гары Дуду.
* **Геаграфічныя каардынаты:** 117°32′–117°39′ у. д., 31°17′–31°20′ пн. ш.

**2. Гісторыя і Культурнае Значэнне:**

* **Гісторыя:**
    * **Паданні.** Паводле падання, на гары Дуду стаялі лагерам войскі Сян Юя, Цаа Цаа і Чжоу Юя, і чай саджалі, каб пазбавіць салдат ад пошасцяў. Дакументаў у пацвярджэнне ў знойдзеных крыніцах няма.
    * **Старое імя.** Паводле даведкавых апісанняў, да 1949 года і ў першыя гады КНР чай з гары пад імем «小兰花» (*xiǎo lánhuā*) ішоў праз чайныя дамы Уху ў Шаньдун і Унутраную Манголію і вывозіўся ў Расію. З 1970-х, асабліва пасля рэформаў, старыя сады абнаўлялі і завозілі высокаўраджайныя гатункі; узнікла база «зялёнага» чаю каля 10 тыс. му, якая працуе па схеме «кампанія + сялянскія гаспадаркі».
    * **1998.** Паводле даведкавага апісання маркі, у гэтым годзе створаны Дуду Цуймін; там жа сказана, што яго распрацавала чайная кафедра Аньхойскага сельскагаспадарчага ўніверсітэта па тагачасным стандарце GB/T 14456-93, а цэнтр выпрабаванняў чаю Мінсельгаса налічыў у прадукцыі больш за 95 % сыравіны «пупышка з адным ледзь раскрытым лістом».
    * **2006.** У лютым зарэгістравана чайная галіновая асацыяцыя гары Дуду; у ліпені чай прайшоў сертыфікацыю QS, у лістападзе атрымаў званне аньхойскага брэндавага сельгаспрадукту.
    * **2018.** 12 лютага Міністэрства сельскай гаспадаркі (у тагачасным складзе) аб’яўленнем № 2651 зарэгістравала чай як сельскагаспадарчае геаграфічнае ўказанне (сертыфікат AGI02279).
    * **2019–2020.** Каталог сельскагаспадарчых брэндаў Кітая (15 лістапада 2019 года), першы за 2020 год пералік вядомай, асаблівай, высакаякаснай і новай сельгаспрадукцыі (20 мая 2020 года). 22 снежня 2020 года ўведзены мясцовы стандарт Хэфэя DB3401/T 202—2020; дзяржаўная платформа стандартаў цяпер лічыць яго адмененым.
    * **2025.** Аб’яўленнем CNIPA № 632 (падпісана 9 чэрвеня, апублікавана 27 чэрвеня) чай разам з 223 іншымі прадуктамі прызнаны прадуктам з геаграфічным указаннем; аб’яўленнем № 633 (апублікавана 7 ліпеня) яго вытворцам дазволены спецыяльны знак.
* **Назва:** 都督 (*dūdū*) — «галоўнакамандуючы», 翠 (*cuì*) — «ізумрудны», 茗 (*míng*) — «чай». Паводле легенды, гару назвалі ў гонар Чжоу Юя, вялікага галоўнакамандуючага (大都督) царства У, які нібыта навучаў тут войскі і абмяркоўваў за чаем ваенную справу.
* **Узнагароды:** Паводле апісанняў маркі — першая прэмія трэцяга конкурсу «Чжунча бэй» (中茶杯), званне брэндавага прадукту Кітайскай міжнароднай сельскагаспадарчай выставы, залаты медаль чацвёртай Кітайскай (Уху) міжнароднай чайнай выставы, вядомая гандлёвая марка Чаоху (2010), першы спіс «巢湖名茶» (2011), першы спіс вядомых турыстычных тавараў Аньхоя (2012).

**3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна:**

* **Гатунак / Культывар:** Не названы. Патрабаванні CNIPA кажуць толькі, што падыходзяць «завезеныя палепшаныя гатункі» (适宜引进优良品种).
* **Сыравіна:** Пупышка з адным або двума лістамі; машына дзеліць ліст на чатыры класы па ступені раскрыцця, і кожны перапрацоўваюць асобна.
* **Стандарт збору:** Партыямі, шматразова. У дарослых кустоў увесну пакідаюць «рыбін ліст» (鱼叶), у канцы вясны — адзін ліст.
* **Час збору:** Дакладных тэрмінаў у знойдзеных крыніцах няма.

**4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання:**

* **Рэгіён:** Адгор’і хрыбта Дабешань (大别山) паміж Янцзы і Чаоху: да ракі па прамой каля 15 км, да возера каля 8 км.
* **Клімат:** Субтрапічны мусонны. Паводле спецыфікацыі Мінсельгаса: сярэднегадавая тэмпература 16 °C, сума актыўных тэмператур вышэй за 0 °C — 5726 °C за 315 дзён, вышэй за 10 °C — 5024,6 °C за 233 дні, сонечнае ззянне 2106 гадзін у год, ападкі 900–1200 мм, бязмарозны перыяд 247 дзён. Туманы там названы круглагадовымі, а вясновае святло — рассеяным, і спецыфікацыя звязвае з гэтым своеасаблівасць чаю.
* **Глебы:** Жоўта-чырвоныя, жоўтыя і супясчаныя, глыбокія, добра трымаюць ваду і ўгнаенні і прапускаюць паветра, pH 5,5–6,0, арганічнага рэчыва каля 1,5 %. Паводле патрабаванняў CNIPA ўчасткі — узвышаныя, сухія, абароненыя ад ветру і адкрытыя сонцу, з нахілам не больш за 25°.
* **Вада:** Рака Чжаохэ (兆河), прыток Чаоху, і шэсць вадасховішчаў, сярод іх Сяншань (象山), Цзаошукэ (枣树棵) і Ціншань (青山).
* **Вышыня:** Даных у знойдзеных крыніцах няма.

**5. Тэхналогія Вытворчасці:**

Схема паводле патрабаванняў CNIPA 2025 года: завяльванне → сартаванне ліста → фіксацыя → астыванне і ачыстка → абсмажванне з прасаваннем і фармоўкай → адлёжка і пераборка → сушка → даводка водару → захоўванне ў холадзе. Своеасаблівасць спецыфікацыя зводзіць да формулы «做形成笋、烘干固色» — «фармоўка парасткам бамбука, сушка, якая замацоўвае колер».

1.  **Завяльванне (摊青, *tānqīng*):** Слой каля 3 см на бамбукавых падносах, 3–5 гадзін, да страты 15–20 % вады і вільготнасці каля 70 %.
2.  **Сартаванне (鲜叶分级, *xiānyè fēnjí*):** Чатыры класы сыравіны (раздзел 3).
3.  **Фіксацыя (杀青, *shāqīng*):** Кацёл 180–220 °C, каля 250 г ліста, 6–8 хвілін; калі праступае водар, пачынаюць надаваць форму. Спецыфікацыя Мінсельгаса дапускае і барабан: 90–150 секунд пры 100–120 °C.
4.  **Астыванне і ачыстка (摊凉去杂):** Тонкім слоем 15–30 хвілін, затым адсеў крошкі.
5.  **Абсмажванне з прасаваннем (炒压做形, *chǎoyā zuòxíng*):** Кацёл ад 90 да 60 °C, 15–20 хвілін; прыціскам і выраўноўваннем ліст ператвараюць у прамыя плоскія палоскі «ў форме парастка бамбука». Машынны варыянт паводле спецыфікацыі Мінсельгаса — шматфункцыянальная машына для выраўноўвання пры 170 → 150 °C, 6–8 хвілін.
6.  **Адлёжка і пераборка (摊放拣剔):** 40–60 хвілін; уручную прыбіраюць нягодныя палоскі, сцяблы і старыя лісты.
7.  **Сушка (烘焙, *hōngbèi*):** Тры прыёмы: каля 80 °C 8–10 хвілін, каля 60 °C 10–15 хвілін, каля 50 °C 20–30 хвілін — пакуль хвосцік не пачне расцірацца ў пыл. Машынная сушка ў той жа спецыфікацыі: каля 110 °C 4–6 хвілін, затым каля 90 °C і канчаткова каля 60 °C.
8.  **Даводка водару (提香, *tíxiāng*):** Каля 140 °C каля 30 хвілін.
9.  **Захоўванне:** У запячатаных жалезных банках пры 4–12 °C.

**6. Арганалептычныя Характарыстыкі:**

Формулы спецыфікацыі Мінсельгаса і патрабаванняў CNIPA супадаюць.

* **Знешні выгляд сухога ліста:** Плоскі, «падобны да парастка бамбука», колеру нефрыту (外形扁平似笋，色如翡翠). Рэкламныя тэксты параўноўваюць форму і з мячом (扁平似剑).
* **Водар сухога ліста:** Асобнага апісання ў знойдзеных крыніцах няма.
* **Водар настою:** Чысты і насычаны (清香浓郁).
* **Смак:** Свежы і бадзёры (鲜爽).
* **Колер настою:** Зялёны і яркі (绿明亮).
* **Чайнае дно (завараны ліст):** Зялёнае і роўнае (绿匀).

Кароткая формула знака — «色翠味鲜形如笋»: нефрытавы колер, свежы смак, форма бамбукавага парастка.

**7. Хімічны Склад:**

Нормы патрабаванняў CNIPA 2025 года для вышэйшага — другога гатунку (у дужках — для трэцяга — пятага, дзе яны адрозніваюцца): вільготнасць не больш за 7,0 %, агульны попел не больш за 7,5 %, крошка не больш за 1,0 % (1,5 %), водны экстракт не менш за 36,0 % (34,0 %), сырая клятчатка не больш за 16,5 %, чайныя поліфенолы не менш за 13 %, катэхіны не менш за 8 %. Гэта нормы для прадукту, а не аналіз канкрэтных партый.

**8. Карысныя Ўласцівасці:**

Правераных даных аб дзеянні менавіта гэтага чаю няма.

**9. Заварванне:**

Практыка класа для зялёнага чаю: у дакументах указання параметраў няма.

* **Тэмпература вады:** 80–85 °C.
* **Колькасць чаю:** 3 г на 150 мл.
* **Посуд:** Шкляны стакан або белы гайвань.
* **Працэс:** Прагрэць посуд, пакласці чай, наліць ваду па сценцы; першы настой — праз 40–60 секунд; піць, пакідаючы частку настою, і даліваць — два-тры паўторныя залівы.

**10. Захоўванне:**

Практыка класа. У герметычнай упакоўцы, у холадзе, без святла, вільгаці і пахаў; лепш выпіць на працягу года. Сама спецыфікацыя прадпісвае запячатаныя жалезныя банкі і 4–12 °C.

**11. Кошт і Падробкі:**

Паводле публікацыі на сайце Чаохускага інстытута (2019), вышэйшы і першы гатункі каштавалі ад 400 да 2000 юаняў; за якую масу, не сказана. Тая ж публікацыя тлумачыць цвёрды кошт чаю да Цынміна малым зборам у халоднае надвор’е. Лічбы аб маштабе не супадаюць: старое апісанне маркі кажа пра 10 тыс. му садоў і каля 90 т чаю ў год, даведкавая зводка за 2017 год — пра 800 га ў ахоўнай зоне і больш за 100 т, за 2018 год — пра 12 тыс. му ў зборы, 320 т і 140 млн юаняў.

* **Як пазбегнуць падробак:**
    * Шукаць спецыяльны знак геаграфічнага ўказання; дапушчаных вытворцаў пералічвае аб’яўленне CNIPA № 633.
    * Правяраць, што чай з пасёлка Ба гарадскога павета Чаоху.
    * Не блытаць з Дуюнь Маа Цзянь ([都匀毛尖](https://thetea.app/be/article/douyun-mao-jian)): імя гучыць падобна, але гэта чай Гуйчжоу.
    * Гістарычнае імя «小兰花» супадае з імем іншага аньхойскага ўказання — Шучэн Сяа Лань Хуа ([舒城小兰花](https://thetea.app/be/article/shucheng-xiao-lan-hua)); гэта розныя прадукты.

**12. Цікавыя Факты:**

* Гару і чай звязваюць з Чжоу Юем, палкаводцам эпохі Троецарства, — гэта паданне, а не дакумент.
* Да новага імя чай з гэтай гары прадавалі як «小兰花» і, паводле апісанняў, вывозілі аж да Расіі.
* Паводле апісанняў маркі, на гары дагэтуль ёсць рэшткі старых плантацый і дзікарослыя чайныя дрэвы.

**13. Параўнанне з іншымі плоскімі зялёнымі чаямі:**

* **Цяньчжу Цзянь Хаа ([天柱剑毫](https://thetea.app/be/article/tianzhu-jian-hao)):** Плоскі «мечападобны» чай гары Цяньчжу ў Аньхоі; з мячом рэкламныя тэксты параўноўваюць і Дуду Цуймін.
* **Лунчы Сянцзянь ([龙池香尖](https://thetea.app/be/article/longchi-xiangjian)):** Плоскі чай павета Хуайнін, чыю форму дакументы параўноўваюць з наканечнікам дзіды.
* **Шучэн Сяа Лань Хуа (舒城小兰花):** Аньхойскі чай, чыё імя супадае з гістарычнай назвай чаю гары Дуду.

**У заключэнне:**

Дуду Цуймін — малады плоскі зялёны чай з гары Дуду каля паўднёвага берага Чаоху: ліст «парасткам бамбука», нефрытавы колер, свежы смак і чысты насычаны водар. За ім стаяць паданне пра Чжоу Юя, старое імя «小兰花» і ахова — з 2018 года ў Мінсельгаса і з 2025-га ў CNIPA.