---
title: "Dàwù lǜchá"
url: https://thetea.app/be/article/dawu-lucha
lang: be
updated: 2026-10-04
source: THE TEA — encyclopedia of Chinese tea (https://thetea.app)
---
# Dàwù lǜchá (大悟绿茶)

**Дау Люйча** (*Dàwù lǜchá*, 大悟绿茶) — зялёны чай павета Дау (大悟县) гарадской акругі Сяогань на паўночным усходзе правінцыі Хубэй, ля паўднёвага падножжа Дабешаня. За імем стаяць тры дакументы: ахова прадукту з геаграфічным указаннем з 2012 года, правінцыйны стандарт 2014 года і геаграфічны сертыфікацыйны знак. Патрабаванні ўказання апісваюць пад адным імем тры формы ліста — плоскую, *máojiān* і *shòuméi*, — а даведнікі вядуць сучасны чай павета ад гаспадаркі Шуанцяо пачатку 1980-х. У зялёнага чаю павета ёсць і другое ахоўванае імя — Дау Ча (大悟茶): з 2022 года гэта сельскагаспадарчае геаграфічнае ўказанне, а з 2025 года — прадукт з геаграфічным указаннем са сваім дакументам.

**1. Класіфікацыя і Паходжанне:**

* **Тып:** Зялёны чай (绿茶, *lǜchá*). Клас названы ў імені і пацвярджаецца тэхналогіяй: завяльванне, фіксацыя, фармоўка, сушка.
* **Формы:** Плоская (扁形茶), *máojiān* ([毛尖](https://thetea.app/be/article/mao-jian)茶) і *shòuméi* (寿[眉茶](https://thetea.app/be/article/meicha)). «Шоумэй» тут — імя формы зялёнага чаю, а не белы шоумэй Фуцзяні.
* **Катэгорыя:** Прадукт з геаграфічным указаннем (2012); геаграфічны сертыфікацыйны знак.
* **Паходжанне:** Кітай, правінцыя Хубэй (湖北, *Húběi*), гарадская акруга Сяогань (孝感, *Xiàogǎn*), павет Дау (大悟, *Dàwù*).
* **Зона аховы:** Сямнаццаць валасцей і пасёлкаў павета ў іх дзейных межах: Чэнгуань, Янпін, Фанфань, Сіньчэн, Люцзі, Сядзянь, Хэкоу, Люйван, Хуанчжань, Сюаньхуадзянь, Фэндзянь, Гаадзянь, Дасінь, Саньлічэн, Дунсінь, Пэндзянь і Сыгу.
* **Геаграфічныя каардынаты павета:** 114°02′–114°35′ у. д., 31°18′–31°52′ пн. ш.
* **Другое імя — Дау Ча (大悟茶, *Dàwù chá*):** Асобнае ўказанне са сваім дакументам. Заяўнік — Асацыяцыя чайнай галіны павета Дау (大悟县茶叶产业协会); зона — увесь павет: тры воласці, чатырнаццаць пасёлкаў і тры асаблівыя зоны — доследная зона хуткаснай чыгункі (高铁试验区), зона эканамічнага развіцця павета і курорт Уфэншань (悟峰山度假区), усяго 268 адміністрацыйных вёсак. Клас дакумент не называе, але яго апісанне — плоская і палосападобная формы, пяшчотна-зялёны яркі настой — адпавядае зялёнаму чаю. Павятовы цэнтр чайнай галіны ў 2025 годзе разводзіў імёны так: «大悟绿茶» — нацыянальны прадукт з геаграфічным указаннем, «大悟茶» — сельскагаспадарчае геаграфічнае ўказанне.

**2. Гісторыя і Культурнае Значэнне:**

* **Гісторыя:**
    * **Паданне пра старажытнасць.** Даведнік піша, што з эпохі Тан чай Дау ішоў данінай да двара. Дакументальнага пацвярджэння ў знойдзеных крыніцах няма.
    * **1958.** Паводле аповеду павятовага цэнтра чайнай галіны ў «Хубэй жыбаа» (2025), у кастрычніку 1958 года генерал Сюй Хайдун (徐海东), ураджэнец Дау, прыязджаў з жонкай на радзіму, і жонка, ураджэнка Луаня правінцыі Аньхой, прывезла адтуль 400 тысяч чайных саджанцаў. Загаловак газеты гаворыць пра «400 тысячах кустоў Люань Гуапяня»; паводле самога тэксту гэта саджанцы з краю, дзе робяць Люань Гуапянь. Іншая публікацыя пра Дау выкладае інакш: у 1950-х гадах сам генерал завёз у павет 400 тысяч саджанцаў з Луаня, роднага краю жонкі. Крыніцы разыходзяцца ў тым, хто прынёс саджанцы.
    * **Пачатак 1980-х.** Дзяржаўная чайная гаспадарка Шуанцяо (国营双桥茶场) стварыла палосападобны зялёны чай гарачай сушкі (条形烘青). Даведнік звязвае з гэтым з’яўленне Дау Люйча ў цяперашнім выглядзе; іншы даведнікавы артыкул называе гэты чай Шуанцяо Маоцзянь (双桥毛尖).
    * **1983.** Паводле даведнікаў, чай прызнаны знакамітым чаем правінцыі Хубэй; адзін даведнікавы артыкул называе так Дау Люйча, другі — Шуанцяо Маоцзянь.
    * **2007.** Паводле правінцыйнага рэестра, у гэтым годзе зарэгістраваны геаграфічны сертыфікацыйны знак «大悟绿茶» № 4237408; заяўнік — Асацыяцыя чайнай галіны павета Дау. Бягучы тэрмін знака паводле правінцыйнага рэестра 2020 года — з 7 студзеня 2017 па 6 студзеня 2027 года. Спісы кампаній павета, якім дазволена ставіць гэты знак, публікуе правінцыйнае ведамства інтэлектуальнай уласнасці.
    * **2010.** Кітайскае таварыства чайнай навукі надало павету званне «радзіма знакамітага кітайскага чаю» (中国名茶之乡).
    * **2012.** 18 снежня былое Галоўнае ўпраўленне па наглядзе за якасцю, інспекцыі і карантыне (AQSIQ) аб’яўленнем № 209 узяло Дау Люйча пад ахову як прадукт з геаграфічным указаннем.
    * **2014.** Правінцыйны стандарт DB42/T 998-2014 «地理标志产品 大悟绿茶»: апублікаваны 18 чэрвеня, уступіў у сілу 15 жніўня; паводле рэестра мясцовых стандартаў дзейнічае.
    * **2022.** Міністэрства сельскай гаспадаркі і сельскіх спраў аб’яўленнем № 532 ад 25 лютага, у першай партыі года, зарэгістравала Дау Ча (大悟茶) як сельскагаспадарчае геаграфічнае ўказанне; заяўнік — Асацыяцыя чайнай галіны павета Дау.
    * **2025.** Дзяржаўнае ўпраўленне інтэлектуальнай уласнасці КНР (CNIPA) аб’яўленнем № 640 — падпісана 16 ліпеня, апублікавана 13 жніўня — прызнала Дау Ча прадуктам з геаграфічным указаннем. Тым жа аб’яўленнем прызнаны чырвоны Сяогань Хун ([孝感红](https://thetea.app/be/article/xiaogan-hong)), чыя зона ахоплівае і павет Дау.
* **Назва:** Дау (大悟) — імя павета; люйча (绿茶) — «зялёны чай».
* **Культурнае значэнне:** Урад правінцыі, паводле даведніка, у плане 2004 года аднёс Дау да пяці найбуйнейшых чаяводчых паветаў Хубэя — разам з Уфэн, Хэфэн, Чжусі і Іншань. Павятовы цэнтр галіны ў 2025 годзе называў Дау пятым у правінцыі па плошчы садоў. З 2017 года павет дадаў да зялёнага чаю чырвоны, затым матця і белы, а ў 2024 годзе — жоўты; імя Дау Люйча адносіцца толькі да зялёнага.

**3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна:**

* **Сорт / Культывар:** Патрабаванні ўказання 2012 года ў даведнікавым выкладзе называюць палепшаныя гатункі, прыдатныя для Дау Люйча, — Эча № 1 (鄂茶1号), Фудзін Дабайча (福鼎大白茶) і іншыя.
* **Сыравіна:** Почкі і лісце новых парасткаў (新梢的芽叶) кустоў павета.
* **Час збору:** З сакавіка па май.
* **Стандарт збору:** Сад адкрываюць, калі 5–6 % парасткаў дайшлі да адной почкі з адным лістом. Збіраюць уручную, партыямі, паводле стандарту, не абрываючы і не хапаючы жменяй, каб парастак застаўся цэлым, свежым і чыстым.
* **Паводле дакумента Дау Ча:** Сорт названы адзін — Эча № 1. Пасадка двухрадковая, па два кусты: міжраддзе 1,5 м, паміж радамі пары 0,40 м, крок 0,33 м, 5000–6000 кустоў на *му*, у лютым — сакавіку. Збор ручны, партыямі па пяшчотнасці ліста, з пакіданнем лісця; абдзіраць парасткі і хапаць іх жменяй нельга.

**4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання:**

* **Рэгіён:** Паўночны ўсход Хубэя, паўднёвае падножжа Дабешаня (大别山), мяжа з правінцыяй Хэнань. Даведнік называе галоўным раёнам вытворчасці паласу Чэнгуань — Шуанцяо.
* **Глебы:** Паводле апісання ўказання — у асноўным кіслыя і слабакіслыя супескі; даведнік называе пераважнымі жоўта-бурыя глебы (黄棕壤).
* **Патрабаванні да ўчасткаў:** Паводле патрабаванняў указання — вышыня ад 300 м, pH глебы 4,5–6,5, арганічнага рэчыва не менш за 1,5 %, магутнасць глебавага слоя не менш за 80 см, друзлая, пранікальная глеба без застою вады.
* **Патрабаванні Дау Ча:** Глеба слабакіслая, pH 4,5–6,0, глыбокая і друзлая, арганічнага рэчыва не менш за 1,5 %; ухіл менш за 25°, пры засваенні — узворванне глыбей за 60 см з разбурэннем шчыльных падворных слаёў.
* **Клімат:** Субтрапічны мусонны, вільготны, з выразнымі сезонамі і вялікім сутачным перападам тэмператур. Паводле даведніка, сярэднегадавая тэмпература 14,9–15,7 °C, ападкаў 1049–1170 мм, бязмарозны перыяд 227–242 дні; горы вышэй за 300 м часта ў аблоках і тумане, сонца там мала. Павятовы цэнтр галіны апісвае інакш: месца для чаю паўночнае, туманы частыя, дажджоў умерана, сонца дастаткова, шкоднікаў мала.
* **Плошча:** Паводле статыстычнага бюлетэня павета за 2024 год — 242 011 *му* чайных садоў на канец года, з іх 198 435 *му* ў зборы; чаю за год выпрацавана 9565 т. Павятовы цэнтр чайнай галіны ў «Хубэй жыбаа» (2025) называе круглы лік — каля 300 тысяч *му*.

**5. Тэхналогія Вытворчасці:**

Апісанне ўказання называе пяць аперацый: завяльванне (摊青, *tānqīng*), фіксацыя (杀青, *shāqīng*), фармоўка (做形, *zuòxíng*), сушка (干燥, *gānzào*) і адборка (精选, *jīngxuǎn*). Патрабаванні распісваюць ланцужок для кожнай формы:

* **Плоская форма:** завяльванне, фіксацыя, наданне формы (造形), даводка ў катле (辉锅), адборка, упакоўка.
* ***Máojiān*:** завяльванне, фіксацыя, скручванне (揉捻), першая сушка (初烘), разраўноўванне (理条), сушка з прагрэвам для водару (提香), упакоўка.
* ***Shòuméi*:** завяльванне, фіксацыя, расціранне (搓揉), даводка ў катле, прагрэў (烘焙), пераборка (拣剔), упакоўка.

**Завяльванне:** пласт 2–5 см, 5–6 гадзін, страта вагі 10–15 %.

Ключавым этапам даведнікавы выклад называе фіксацыю:

1.  **Тэмпература катла:** 150–180 °C.
2.  **Закладка:** 200–250 г ліста.
3.  **Прыём:** Высокі жар, ліст больш падкідваюць, чым накрываюць, з умераным вярчэннем.
4.  **Час:** Каля 5 хвілін.

Потым ліст астуджваюць і скручваюць каля 5 хвілін, разбіваючы камякі і адводзячы цяпло, каб ён не пажаўцеў ад духаты. Гатовы чай уручную перабіраюць ад грубога лісця, чаранкоў і крошкі; вільготнасць лепшага чаю — не вышэй за 6 %.

**6. Арганалептычныя Характарыстыкі:**

Апісанне ўказання для вышэйшай катэгорыі:

* **Знешні выгляд сухога ліста:** Плоскі тып — плоскі, гладкі і бліскучы, прамы і завостраны (扁平光润，挺直尖削); *máojiān* — тонкая шчыльная палоска, злёгку выгнутая (条索紧细微曲); *shòuméi* — злёгку плоскі і прамы, з бачнымі вастрынямі почак (略扁直显锋苗).
* **Водар сухога ліста:** Апісанняў у знойдзеных крыніцах няма.
* **Водар настою:** Пяшчотны і ўстойлівы (嫩香持久).
* **Смак:** Свежы, пяшчотны, асвяжальны (鲜嫩爽口).
* **Колер настою:** Пяшчотна-зялёны, яркі (嫩绿明亮).
* **Чайнае дно (завараны ліст):** Мяккі, бліскучы, роўны (软亮、匀整).

| Катэгорыя | Водар | Смак | Настой | Завараны ліст |
| :--- | :--- | :--- | :--- | :--- |
| Вышэйшая (特级) | Пяшчотны, устойлівы | Свежы, пяшчотны, асвяжальны | Пяшчотна-зялёны, яркі | Мяккі, бліскучы, роўны |
| Першая (一级) | Чысты, устойлівы | Свежы, мяккі, асвяжальны | Пяшчотна-зялёны, даволі яркі | Яркі, роўны |
| Другая (二级) | Чысты | Свежы, мяккі, даволі асвяжальны | Зялёны, яркі | Даволі яркі, даволі роўны |

Дакумент Дау Ча апісвае аблічча карацей. Плоская форма — тымі ж словамі, што ў Дау Люйча (扁平光润，挺直尖削); палосападобная — тонкая шчыльная скрутка з прыкметным ворсам (细紧显毫), высокі ўстойлівы водар, пяшчотна-зялёны яркі настой, свежы мяккі смак са салодкім вяртаннем у горле (回甘润喉), роўны завараны ліст, шмат проліваў.

**7. Хімічны Склад:**

Патрабаванні ўказання задаюць фізіка-хімічныя паказчыкі: вільготнасць не больш за 6,0 %, агульная зола не больш за 6,5 %, крошка не больш за 2,0 %, сырая клятчатка не больш за 14,0 %, водарастваральныя экстрактыўныя рэчывы не менш за 38,0 %.

Даведнік прыводзіць і вынік аналізу выпрабавальнага цэнтра Міністэрства сельскай гаспадаркі: поліфенолаў 24,13 %, амінакіслот 4,15 %, кафеіну 4,44 %, растваральных цукраў 3,07 %, катэхінаў у суме 13,749 %. Дата аналізу і ўзор не пазначаны, гэта адна проба, а не нарматыў. Тэксту стандарту DB42/T 998-2014 у знойдзеных крыніцах няма.

Дакумент Дау Ча задае іншыя парогі: чайных поліфенолаў не менш за 19,2 %, свабодных амінакіслот не менш за 2,9 %, водарастваральных экстрактыўных рэчываў не менш за 46,4 % — паводле экстракту прыкметна стражэй за патрабаванні Дау Люйча.

**8. Карысныя Ўласцівасці:**

Правераных дадзеных пра дзеянне менавіта гэтага чаю няма.

**9. Заварванне:**

Практыка класа для зялёнага чаю.

* **Тэмпература вады:** 80–85 °C; для пяшчотнай вышэйшай катэгорыі — бліжэй да 80 °C.
* **Колькасць чаю:** 3 г на 150 мл.
* **Посуд:** Шкляная шклянка — у ёй відаць форма ліста — або белы гайвань.
* **Працэс:**
    1. Прагрэць посуд.
    2. Пакласці чай і наліць ваду па сценцы.
    3. Першы настой — праз 40–60 секунд.
    4. Піць, пакідаючы частку настою.
    5. Даліць ваду.
    6. Два-тры паўторныя залівы.

**10. Захоўванне:**

Практыка класа. У герметычнай упакоўцы, у халадзільніку пры 0–5 °C, без святла, вільгаці і пахаў. Лепш выпіць на працягу года.

**11. Цана і Падробкі:**

Дадзеных пра цэны ў знойдзеных крыніцах няма.

* **Як пазбегнуць падробак:**
    * Шукаць знак прадукту з геаграфічным указаннем або сертыфікацыйны знак № 4237408.
    * Правяраць, што вытворца з сямнаццаці валасцей і пасёлкаў павета Дау.
    * Звяраць форму з апісаннем: плоскі, *máojiān* або *shòuméi*; настой пяшчотна-зялёны.
    * Не блытаць з белым шоумэем Фуцзяні.
    * Глядзець, якое імя на ўпакоўцы: у Дау Люйча і Дау Ча розныя дакументы, заяўнікі і патрабаванні. Знак прадукту з геаграфічным указаннем вытворца атрымлівае па заяўцы праз мясцовае ведамства інтэлектуальнай уласнасці, пасля праверкі правінцыі і зацвярджэння CNIPA.

**12. Цікавыя Факты:**

* «Шоумэй» Дау — зялёны чай, цёзка фуцзяньскага белага.
* Павет мяжуе з Хэнанню, дзе робяць Сіньян Маоцзянь, і ляжыць у тых жа гарах Дабешань, што і аньхойскі Луань.
* У аднаго зялёнага чаю павета два ахоўваныя імёны — Дау Люйча і Дау Ча, у кожнага свой дакумент; па-над абодвума ляжыць зона чырвонага Сяогань Хун.
* Паводле даведніка, у 1970-х у руінах храма Гуаньінь у пасёлку Сюаньхуадзянь знайшлі каменную фігуру прыкладна чатырохсотгадовай даўніны са вершамі пра заварванне чаю.

**13. Параўнанне з суседнімі чаямі Дабешаня:**

* **Сіньян Маоцзянь ([信阳毛尖](https://thetea.app/be/article/xinyang-mao-jian)):** Хэнаньскі сусед; тонкі скручаны зялёны чай, паводле формы блізкі да *máojiān* Дау.
* **Люань Гуапянь ([六安瓜片](https://thetea.app/be/article/liu-an-guapian)):** Аньхойскі чай з ліста без почкі, з той жа горнай сістэмы Дабешань; з яго краю, паводле аповеду 1958 года, прывезлі саджанцы для Дау.
* **Іншань Юнюча ([英山云雾茶](https://thetea.app/be/article/yingshan-yunwucha)):** Зялёны чай хубэйскага павета Іншань — аднаго з пяці найбуйнейшых чайных паветаў правінцыі разам з Дау.
* **Мачэн Гуйшань Люйча ([麻城龟山绿茶](https://thetea.app/be/article/macheng-gui-shan-lucha)):** Зялёны чай гары Гуйфэншань, таксама з гор Дабешань.
* **Сяогань Хун (孝感红):** Чырвоны чай акругі Сяогань, чыя зона ўключае павет Дау; прызнаны тым жа аб’яўленнем 2025 года, што і Дау Ча.

**У заключэнне:**

Дау Люйча — зялёны чай вялікага чайнага павета на паўднёвым схіле Дабешаня. Дакументы ў яго шчыльныя: ахова з 2012 года, стандарт 2014 года, сертыфікацыйны знак, сямнаццаць валасцей зоны, названыя гатункі і патрабаванні да ўчасткаў ад 300 м вышыні. Тры формы пад адным імем — плоская, *máojiān* і *shòuméi* — сыходзяцца ў пяшчотным устойлівым водары і пяшчотна-зялёным яркім настоі.