---
title: "Chāngníng hóngchá"
url: https://thetea.app/be/article/changning-hongcha
lang: be
updated: 2026-10-04
source: THE TEA — encyclopedia of Chinese tea (https://thetea.app)
---
# Chāngníng hóngchá (昌宁红茶)

**Чаннін Хунча** (*Chāngníng hóngchá*, 昌宁红茶) — чырвоны чай павета Чаннін (昌宁县) гарадской акругі Баошань на захадзе правінцыі Юньнань. Чайная гісторыя павета старэйшая за чырвоны чай: яго пачалі рабіць услед за суседнім Фэнцынам, дзе ў 1938 годзе доследная фабрыка пачала выпускаць дзяньхун ([滇红](https://thetea.app/be/article/dianhong)). Сёння «昌宁红» — галоўны брэнд павета, які ахоўваецца і як геаграфічны знак, і як прадукт з геаграфічным указаннем; сыравіну, зону і тэхналогію вызначае мясцовы стандарт.

**1. Класіфікацыя і Паходжанне:**

* **Тып:** Чырвоны чай (红茶, *hóngchá*), цалкам ферментаваны. Клас пазначаны ў найменні; дакладнае імя знака — «昌宁红茶,CHANGNINGHONGCHA».
* **Катэгорыя:** Юньнаньскі чырвоны чай, паводле даведачных звестак — частка сям’і дзяньхуна; геаграфічны сертыфікацыйны знак і прадукт з геаграфічным указаннем.
* **Паходжанне:** Кітай, правінцыя Юньнань (云南, *Yúnnán*), гарадская акруга Баошань (保山, *Bǎoshān*), павет Чаннін (昌宁县, *Chāngníng Xiàn*). Правінцыйны пералік знакаў паказвае павет як месца ўладальніка. Зона аховы GI-прадукта, паводле дадатку да мясцовага стандарту, — дзесяць пасёлкаў і валасцей павета: Цяньюань (田园), Маншуй (漭水), Цзіфэй (鸡飞), Вэнду (翁堵), Вэньцюань (温泉), Мэнтун (勐统), Гэнцзя (更戛), Дацяньба (大田坝), Кэцзе (柯街) і Гоуцзе (耈街).
* **Геаграфічныя каардынаты:** Павет Чаннін — каля 24,8° пн. ш. і 99,6° у. д.

**2. Гісторыя і Культурнае Значэнне:**

* **Гісторыя:**
    * **Мін — даніна.** Паводле даведачных звестак, пры мінскіх эрах Хун’у і Цзінтай чаннінскі чай пастаўляўся да двара.
    * **1938 — суседні дзяньхун.** У 1938 годзе доследная фабрыка ў суседнім Шуньніне (顺宁, цяпер Фэнцын) пачала рабіць дзяньхун — юньнаньскі чырвоны. Сяляне чаннінскіх раёнаў на мяжы з Фэнцынам, паводле даведачных звестак, спрабавалі паўтарыць тэхналогію, але доўга без поспеху.
    * **1953 — першыя доследы.** Паводле тых жа звестак, у 1953 годзе ў Юдзяні (右甸) пачалі пробную выпрацоўку чырвонага чаю.
    * **1986.** Міністэрства сельскай гаспадаркі, жывёлагадоўлі і рыбалоўства ўключыла Чаннін разам з Аньсі (Фуцзянь), Фуянам (Чжэцзян) і Юэсі (Аньхой) у першую групу агульнанацыянальных «паветаў — баз якаснага чаю».
    * **1980–1990-я.** Паводле даведачных звестак, чаннінскі чырвоны чай вывозілі ў Вялікабрытанію, СССР, Польшчу — усяго больш чым у дваццаць краін і раёнаў.
    * **2014–2015 — ахова.** Паводле даведачных звестак, знак «昌宁红茶» прызнаны 28 студзеня 2014 года, ахова GI-прадукта AQSIQ — 19 чэрвеня 2015 года; матэрыял Мінсельгаса адносіць абедзве падзеі да 2015 года. У правінцыйным пераліку знакаў на 28 снежня 2019 года знак значыцца; ці дзейнічае ён цяпер, не праверана.
    * **2016.** Павет увайшоў у дзясятку «самых прывабных чайных краёў Кітая». Паводле звестак павета, у той год Чаннін выпрацаваў 24,2 тысячы тон сухога чаю.
    * **2018 і 2023 — стандарт.** Мясцовы стандарт Юньнані **DB53/T 856—2018 «地理标志产品 昌宁红茶»** уведзены з 1 чэрвеня 2018 года; склалі яго павятовыя ўпраўленні па наглядзе за рынкам і сельскай гаспадаркі. Рэдакцыя **DB53/T 856—2023** апублікавана 10 ліпеня і ўведзена 10 кастрычніка 2023 года.
    * **2022.** Паводле даведачных звестак, тэхніка вырабу чаннінскага чырвонага чаю ўнесена ў правінцыйны спіс нематэрыяльнай культурнай спадчыны.
* **Назва:**
    * «Чаннін» (昌宁) — імя павета.
    * «Хунча» (红茶, *hóngchá*) — «чырвоны чай»; брэнд павета коратка называюць «昌宁红».
* **Культурнае значэнне:** Паводле матэрыялу на сайце Мінсельгаса, Чаннін ляжыць у вярхоўях чайнага раёна басейна Ланьцана і быў важнай станцыяй Чайна-коннай дарогі (茶马古道); старыя чайныя дрэвы тут суседнічаюць з вялікімі сучаснымі садамі.

**3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна:**

* **Гатунак / Культывар:** Паводле стандарту DB53/T 856—2023 сыравіна — свежы ліст юньнаньскага буйналіставага гатунку (云南大[叶种](https://thetea.app/be/article/qiaomuguanmu), *Yúnnán dàyèzhǒng*); новыя сады закладваюць клонавымі саджанцамі, канкрэтныя клоны не названы. Паводле матэрыялу на сайце Мінсельгаса, экспертыза 2006 года знайшла сярод старых дрэў павета дзікі чай Далі (大理茶, *Camellia taliensis*), культурны пуэрскі чай ([普洱茶](https://thetea.app/be/article/pu-ercha), *Camellia sinensis* var. *assamica*) і іх прыродныя гібрыды; ліст старых дрэў там апісаны як «тоўсты, пяшчотны і мяккі» (厚嫩柔软).
* **Збор:** Паводле даведачных звестак, пераважна веснавы, у меншай частцы — восеньскі.
* **Стандарт збору:** Паводле стандарту — пупышка, пупышка з адным лістом або пупышка з двума лістамі; кожную катэгорыю збіраюць асобна.
* **Патрабаванні да сыравіны:** Свежы ліст з зоны аховы ў павеце Чаннін; правілы пасадкі і ўгнаення вызначае стандарт.

**4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання:**

* **Рэгіён:** Захад Юньнані, вярхоўі басейна Ланьцана; матэрыял на сайце Мінсельгаса гаворыць пра высокія горы і глыбокія даліны, туманы і росы.
* **Вышыня вырошчвання:** Стандарт вызначае для садоў **1600–2200 м**. Старыя чайныя дрэвы, паводле матэрыялу на сайце Мінсельгаса, растуць на вышыні 1400–2300 м; даведачны сайт называе пояс 1400–2500 м.
* **Плошча:** Паводле звестак павета ў матэрыяле Мінсельгаса — каля 313 тысяч му садоў, у тым ліку 49 тысяч му старых; старых дрэў больш за дзвесце тысяч, найстарэйшым больш за 1600 гадоў. Даведачны сайт паводле перапісу называе 36,9 тысячы му і 154 тысячы дрэў старэйшых за сто гадоў; якая ацэнка дакладнейшая, не ўстанавіць.
* **Глебы:** Паводле стандарту — чырвоныя і жоўта-чырвоныя глебы з pH 4,5–6,5, арганічнага рэчыва не менш за 1,5 %, магутнасць слоя не менш за 100 см.
* **Клімат:** Кліматычных лічбаў у знойдзеных крыніцах няма.

**5. Тэхналогія Вытворчасці:**

Параметры вызначае мясцовы стандарт DB53/T 856—2023.

* **Збор (采摘 — *cǎizhāi*):** Пупышку, пупышку з лістом і пупышку з двума лістамі збіраюць асобна.
* **Завяльванне (萎凋 — *wěidiāo*):** У карыце з прадзьмухам (не вышэй за 35 °C, 6–8 г) або натуральна ў памяшканні (20–22 °C, 8–16 г) — да вільготнасці ліста 58–62 %.
* **Скручванне (揉捻 — *róuniǎn*):** Пры 20–24 °C, ад 30–40 хв для пупышкі да 60–90 хв для пупышкі з двума лістамі.
* **Ферментацыя (发酵 — *fājiào*):** Пры 25–28 °C і вільготнасці 80–90 % — да кветкава-фруктовага паху і чырвона-жоўтага колеру ліста на прасвет.
* **Сушка (干燥 — *gānzào*):** Першы агонь (毛火 — *máohuǒ*) пры 110–120 °C да вільготнасці 20–25 %, астыванне 1–2 г, затым поўны агонь (足火 — *zúhuǒ*) пры 90–100 °C да вільготнасці не вышэй за 6 %.
* **Дапрацоўка (精制 — *jīngzhì*):** Прасейванне, рэзка, веянне, выбарка сцяблоў, купаж фракцый і дасушка пры 80–90 °C.

Паводле даведачных звестак, мясцовая школа трымаецца больш лёгкай ферментацыі дзеля свежасці смаку.

**6. Арганалептычныя Характарыстыкі:**

Апісанне з паведамлення павета пра стандарт 2018 года; у рэдакцыі 2023 года амаль гэтак сама апісаны першы гатунак (一级) — другі з чатырох пасля вышэйшага (特级):

* **Знешні выгляд сухога ліста:** Тоўстыя, шчыльныя скруткі з мноствам вострых кончыкаў (条索肥硕紧结多锋苗); колер чорна-буры, алеісты, з прыкметнымі залацістымі варсінкамі (色泽乌褐油润显金毫).
* **Арамат сухога ліста:** Асобнага апісання няма.
* **Арамат настою:** Салодкі і насычаны (香气甜香浓郁); у стандарце арамат аднесены да паказчыкаў настою (内质).
* **Смак:** Свежы, насычаны, шчыльны (滋味鲜浓醇厚).
* **Колер настою:** Ярка-чырвоны, празрысты, з залатым абадком (汤色红艳明亮带金圈).
* **Чайнае дно (завараны ліст):** Тоўсты пяшчотны ліст з мноствам пупышак, роўнага чырвонага колеру, яркі (叶底肥嫩多芽红匀明亮).

**7. Хімічны Склад:**

Паказчыкі гатовага чаю паводле стандарту DB53/T 856—2023: водарастваральныя экстрактыўныя рэчывы не менш за 38 %, чайныя поліфенолы 7–18 %, вільготнасць не вышэй за 7 %, агульная попел не вышэй за 6 %, клятчатка не вышэй за 15 %, дробязь не вышэй за 1,5 %.

Даведачны сайт, спасылаючыся на экспертызу сыравіны, прыводзіць для ліста: водарастваральныя рэчывы больш за 45 %, амінакіслоты 2,87 %, кафеін 4,29 %, поліфенолы 32,31 %; метад і год не пазначаны, першакрыніца не знойдзена. Гэта лічбы сыравіны, са стандартам гатовага чаю іх не параўнаць.

**8. Карысныя Ўласцівасці:**

Правераных звестак пра дзеянне менавіта гэтага чаю няма.

**9. Заварванне:**

Практыка класа. Асобных рэкамендацый няма; ніжэй — звычайныя параметры для юньнаньскага чырвонага чаю.

* **Тэмпература вады:** 90–95 °C.
* **Колькасць чаю:** 3–5 г на 150 мл.
* **Посуд:** Белы фарфоравы гайвань або чайнік — на белым бачны залаты абадок настою.
* **Працэс:**
    1. Прагрэць посуд.
    2. Пакласці чай.
    3. Коратка змачыць ліст гарачай вадой і зліць.
    4. Першы настой — 15–30 секунд у гайвані.
    5. Разліць цалкам.
    6. Паўторныя залівы з дадаваннем 10–15 секунд.

**10. Захоўванне:**

Практыка класа. У шчыльнай упакоўцы, у сухім прахалодным цёмным месцы, без пабочных пахаў; халадзільнік не патрэбны. Стандарт патрабуе ветранага чыстага склада без прамога сонца і дае тэрмін прыдатнасці не больш за 36 месяцаў.

**11. Цана і Падробкі:**

Звестак пра цэны ў знойдзеных крыніцах няма.

* **Як пазбегнуць падробак:**
    * Шукаць на ўпакоўцы геаграфічны знак «昌宁红茶» або знак GI-прадукта.
    * Правяраць, што вытворца з павета Чаннін.
    * Памятаць, што юньнаньскі чырвоны робяць у многіх паветах; імя «дзяньхун» без указання Чанніна яшчэ не гаворыць пра паходжанне.
    * Звяраць выгляд са стандартам: тоўстыя шчыльныя скруткі з залацістымі варсінкамі, ярка-чырвоны настой.

**12. Цікавыя Факты:**

* У 1986 годзе Чаннін увайшоў у першую групу «паветаў — баз якаснага чаю» Кітая разам з Аньсі, Фуянам і Юэсі.
* Стандарт дзеліць гатовы чай на чатыры гатункі — ад вышэйшага (特级) да трэцяга (三级).
* Рэдакцыя стандарту 2023 года прама запісала ў азначэнне прадукта юньнаньскі буйналіставы гатунак.

**13. Параўнанне з іншымі чырвонымі чаямі:**

* **Фэнцын Хунча ([凤庆红茶](https://thetea.app/be/article/feng-qing-hong-cha)):** Суседні павет, дзе ў 1938 годзе пачалі рабіць дзяньхун; чырвоны чай прыйшоў у Чаннін адсюль.
* **Дзяньхун (滇红):** Агульнае імя юньнаньскага чырвонага чаю; Чаннін Хунча — яго павятовая галіна з уласнай аховай.
* **Цымэнь Хунча ([祁门红茶](https://thetea.app/be/article/qimen-hongcha)):** Класічны аньхойскі гунфу-хун — іншая правінцыя і іншая сыравіна.

**У заключэнне:**

Чаннін Хунча — юньнаньскі чырвоны чай з буйналіставай сыравіны павета з доўгай чайнай гісторыяй і ўласным стандартам, дзе распісаны зона, сады і кожны крок апрацоўкі. Выгляд у яго пазнавальны: тоўстыя шчыльныя скруткі з залацістымі варсінкамі, ярка-чырвоны настой з залатым абадком, салодкі насычаны арамат.