---
title: "Báizhúshān chá"
url: https://thetea.app/be/article/baizhushan-cha
lang: be
updated: 2026-10-04
source: THE TEA — encyclopedia of Chinese tea (https://thetea.app)
---
# Báizhúshān chá (白竹山茶)

**Байчжушань Ча** (*Báizhúshān chá*, 白竹山茶) — «чай гары Белага бамбука», горны зялёны чай пасёлка Фабяо (法脿镇) павета Шуанбай (双柏县) Чусюн-Ійскай аўтаномнай акругі правінцыі Юньнань. Яго робяць з мясцовай папуляцыі юньнаньскага буйналіста ў чаю, завезенай на гару Байчжушань, паводле даведніка геаграфічных указанняў, у 1942 годзе. Імя ахоўваецца двойчы: з 2013 года — як сельскагаспадарчы прадукт з геаграфічным знакам, з 2025 года — як прадукт з геаграфічным указаннем.

**1. Класіфікацыя і Паходжанне:**

* **Тып:** Зялёны чай (绿茶, *lǜchá*), неферментаваны. Упраўленне сельскай гаспадаркі Юньнані (2025) называе яго якасным зялёным чаем; тэхналогія паводле патрабаванняў 2025 года — зялёная, з фіксацыяй пры 180–220 °C.
* **Пастка імя:** Іерогліф 白 (*bái*, «белы») адносіцца да назвы гары, а не да класа. Гэта не белы чай.
* **Катэгорыя:** Горны зялёны чай з юньнаньскай буйналіста ў сыравіны; прадукт з геаграфічным указаннем.
* **Паходжанне:** Кітай, правінцыя Юньнань (云南, *Yúnnán*), Чусюн-Ійская аўтаномная акруга (楚雄, *Chǔxióng*), павет Шуанбай (双柏, *Shuāngbǎi*), пасёлак Фабяо (法脿, *Fǎbiào*). Паводле павятовай публікацыі 2024 года, гара Байчжушань ляжыць на паўднёвы ўсход ад павятовага цэнтра.
* **Зона аховы:** 13 адміністрацыйных вёсак пасёлка Фабяо: Фабяо (法脿), Ланьні (烂泥), Шытоу (石头), Пусы (铺司), Люцзе (六街), Шуанба (双坝), Чжэкэшао (者科哨), Майды (麦地), Юйлун (雨龙), Фадзянь (法甸), Гуму (古木), Хунлі (红栗) і Чжэцзюй (折苴). Заяўнік — народны ўрад павета Шуанбай.
* **Геаграфічныя каардынаты:** 101°44′–101°50′ у. д. і 24°26′–24°40′ пн. ш.

**2. Гісторыя і Культурнае Значэнне:**

* **Гісторыя:**
    * **1942.** Паводле даведніка геаграфічных указанняў, жыхар Фабяо Яа Сінцунь (姚兴存) прывёз юньнаньскі буйналісты чай з павета Цзіндун (景东) і паспяхова высадзіў яго на гары Байчжушань.
    * **1958.** Камуна Фабяо накіравала групу моладзі асвойваць гару пад чай. Цяперашняе аблічча чаю даведнік тлумачыць амаль сямю дзесяцігоддзямі мясцовай акліматызацыі.
    * **Узнагароды.** Паводле даведачнага апісання, у 1995 годзе мясцовы чай «Юньу лунчжао» (云雾龙爪, *yúnwù lóngzhǎo*) атрымаў срэбраную ўзнагароду, у 2002 годзе «Білочунь» ([碧螺春](https://thetea.app/be/article/biluochun)) — залатую. Турыстычны даведнік датуе срэбра 1985 годам — разыходжанне.
    * **15 красавіка 2013 года.** Міністэрства сельскай гаспадаркі КНР зарэгістравала «白竹山茶» як сельскагаспадарчы прадукт з геаграфічным знакам (农产品地理标志).
    * **2025.** Дзяржаўнае ўпраўленне інтэлектуальнай уласнасці КНР (CNIPA) аб’яўленнем № 625 ад 1 красавіка 2025 года прызнала прадуктамі з геаграфічным указаннем 90 найменняў; Байчжушань Ча стаіць у пераліку пад нумарам 69.
* **Назва:** 白竹 — «белы бамбук», 山 — «гара», 茶 — «чай». Імя дадзена па гары Байчжушань, цэнтры раёна.
* **Культурнае значэнне:** «Тэхналогія вырабу Байчжушань Ча» (白竹山茶制作技艺) унесена ў спіс нематэрыяльнай культурнай спадчыны ўзроўню акругі Чусюн; год унясення ў знойдзеных крыніцах не названы.

**3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна:**

* **Сорт / Культывар:** Паводле патрабаванняў 2025 года — мясцовая папуляцыя (地方[群体种](https://thetea.app/be/article/qunti-zhong), *dìfāng qúntǐzhǒng*), выведзеная на аснове юньнаньскага буйналіста ў чаю (云南大[叶种](https://thetea.app/be/article/qiaomuguanmu), *Yúnnán dàyèzhǒng*). Завезеныя клоны, пра якія піша запіс 2017 года, у патрабаваннях не згаданыя.
* **Размнажэнне і пасадка:** Саджанцы вырошчваюць з кастрычніка па чэрвень наступнага года, насенным або клонавым размнажэннем. Высаджваюць у ліпені, 3500–4000 саджанцаў на 667 м², падвойнымі радамі з крокам каля 25 × 30 см, і на тую ж плошчу — дзесяць ценявых дрэў.
* **Фарміроўка:** Куст вышынёй 0,8–1 м, крона 1,5–2 м.
* **Збор:** Вясновы — сакавік — красавік, летні — чэрвень, восеньскі — жнівень — верасень; партыямі, пакідаючы лісце на кусце, «уздымам рукі» (提手采, *tíshǒucǎi*). Даведачнае апісанне дае іншыя тэрміны (сакавік — май, ліпень — жнівень, верасень — кастрычнік).
* **Стандарт збору:** Почка з адным або двума лістамі (一芽一叶, 一芽二叶). Паводле правінцыйнага рэпартажу 2025 года, вясной у бамбукавыя кошыкі збіраюць самую далікатную почку з адным лістом; першы вясновы збор таго года доўжыўся каля дзесяці дзён.

**4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання:**

* **Рэгіён:** Гара Байчжушань з высокімі гарамі і глыбокімі далінамі вакол.
* **Вышыня вырастання:** **1800–2600 м** — паводле патрабаванняў 2025 года. Даведачныя апісанні называюць 1800–2350 м і сады на схілах не ніжэй за 2000 м крутасцю ад 25°; павятовая публікацыя 2024 года — найвышэйшы пункт гары 2550 м.
* **Клімат:** Паўночны субтрапічны кантынентальны мусонны, 900–1100 мм ападкаў за год, у сярэднім каля 1000 мм (паводле даведачных апісанняў); кароткі сонечны дзень, туманы, доўгі бязмарозны перыяд (даведнік указанняў).
* **Глебы:** Гумусавыя, пурпуровыя і жоўтыя (黄壤土); арганічнага рэчыва не менш за 3,0 %, магутнасць слоя не менш за 1,0 м, pH 4,5–6,0, грунтавыя воды не бліжэй за 2,0 м — паводле патрабаванняў 2025 года. Лясістасць вакол садоў вышэйшая за 88 % — паводле даведачнага апісання.
* **Плошча садоў:** Дадзеныя разыходзяцца: 667 га і 500 т у год — у рэгістрацыйных дадзеных 2013 года; больш за 7000 *му* — у запісе 2017 года; «дзесяць тысяч *му*» — у павятовай публікацыі 2024 года.

**5. Тэхналогія Вытворчасці:**

Патрабаванні 2025 года задаюць дзевяць аперацый і іх рэжымы. Ад збору да рынку, паводле рэпартажу 2025 года, — тры-пяць дзён.

1.  **Раскладванне свежага ліста (摊凉, *tānliáng*):** Ліст раскладваюць слоем 5–10 см не даўжэй чым на 1–2 гадзіны.
2.  **Фіксацыя (杀青, *shāqīng*):** 180–220 °C. Ліст павінен быць «забіты» наскрозь і роўна; лёгкі падпал краёў дапушчальны, пачырванелых чаранкоў і лісця быць не павінна. Мэта — «тры зялёныя»: колер сухога ліста, настоя і заваранага ліста.
3.  **Скручванне (揉捻, *róuniǎn*):** Машыннае, каля 35–45 хвілін: далікатны ліст — «лёгкі ціск, кароткае скручванне», грубы — «моцны ціск, доўгае скручванне».
4.  **Разбіўка камоў (解块, *jiěkuài*):** Ліст тонка раскладваюць і разбіваюць, каб жгуты былі прамымі і роўнымі.
5.  **Сушка (烘干, *hōnggān*):** Першая сушка — 110–120 °C, 5–10 хвілін.
6.  **«Сыры агонь» (毛火, *máohuǒ*):** 90–110 °C, у катле 30–35 хвілін.
7.  **«Поўны агонь» (足火, *zúhuǒ*):** Кацёл каля 80 °C; па меры высыхання тэмпературу зніжаюць да 65–70 °C, на загрузку ідзе 40–45 хвілін.
8.  **Прасейванне (筛选, *shāixuǎn*):** Чатыры сіты: з першага ідзе буйны чай, з чацвёртага — крошка.
9.  **Пераборка (拣剔, *jiǎntī*):** Прымешкі выбіраюць уручную.

**6. Арганалептычныя Характарыстыкі:**

* **Вонкавы выгляд сухога ліста:** Шчыльна скручаны і роўны, з далікатнымі чаранкамі; колер — злёгку шараваты зялёны з бляскам (条索紧实、匀整、有嫩茎、色泽微灰绿润).
* **Аромат сухога ліста:** Асобнага апісання ў знойдзеных крыніцах няма.
* **Аромат настою:** Пры заварванні — чысты і высокі (开汤香气清高).
* **Смак:** Насычаны і мяккі (滋味浓醇). Паводле даведніка ўказанняў — з салодкім послесмакам, вытрымлівае шмат заліваў.
* **Колер настою:** Жоўта-зялёны, яркі (汤色黄绿明亮). Павятовая публікацыя 2024 года піша інакш — «чыста-зялёны, яркі» (清绿明亮).
* **Чайнае дно (завараны ліст):** Жоўта-зялёны, далікатны і роўны (叶底黄绿嫩匀).

**7. Хімічны Склад:**

Фізіка-хімічныя паказчыкі паводле патрабаванняў 2025 года:

| Паказчык | Патрабаванне |
| :--- | :--- |
| Чайныя поліфенолы | не менш за 20,0 % |
| Кафеін | не менш за 2,5 % |
| Свабодныя амінакіслоты | не менш за 3,1 % |
| Тэанін | не менш за 1,5 % |

**8. Карысныя Ўласцівасці:**

Правераных дадзеных пра дзеянне менавіта гэтага чаю няма.

**9. Заварванне:**

Практыка класа для зялёнага чаю; уласных рэкамендацый у знойдзеных крыніцах няма.

* **Тэмпература вады:** 80–85 °C.
* **Колькасць чаю:** 3 г на 150 мл.
* **Посуд:** Шкляны стакан або белы гайвань.
* **Працэс:**
    1. Прагрэць посуд.
    2. Пакласці чай і наліць ваду па сценцы.
    3. Першы настой — праз 40–60 секунд.
    4. Піць, пакідаючы частку настою.
    5. Даліць ваду.
    6. Два-тры паўторныя залівы.

**10. Захоўванне:**

Практыка класа. У герметычнай упакоўцы, у халадзільніку пры 0–5 °C, без святла, вільгаці і пахаў. Лепш выпіць на працягу года.

**11. Цана і Падробкі:**

Дадзеных пра цэны ў знойдзеных крыніцах няма.

* **Як пазбегнуць падробак:**
    * Шукаць спецыяльны знак геаграфічнага ўказання. Права на яго зацвярджае CNIPA па заяўцы праз павятовае і правінцыйнае ведамствы.
    * Правяраць, што вытворца з пасёлка Фабяо павета Шуанбай.
    * Ліст — шчыльны, роўны, шараваты зялёны з бляскам; настой — жоўта-зялёны і яркі.
    * Не прымаць імя за белы чай: 白 у ім — частка назвы гары.

**12. Цікавыя Факты:**

* Паводле даведніка ўказанняў, у 2000–2002 гадах мясцовыя «Байчжу іньхаа» (白竹银毫, *Báizhú yínháo*) і «Білочунь» тры конкурсы запар атрымлівалі золата «Юньча бэй» (云茶杯).
* Павятовы блог 2017 года прыводзіць ацэнку брэнда «双柏县白竹山茶» на 2016 год — 487 млн юаняў — і паведамляе, што два чайныя заводы атрымалі сертыфікаты «зялёнай ежы» на сем прадуктаў.

**13. Параўнанне з іншымі юньнаньскімі зялёнымі чаямі:**

* **Юньнань Люйча ([云南绿茶](https://thetea.app/be/article/yunnan-lucha)):** Агульнае імя буйналістых зялёных чаёў правінцыі.
* **Баахунча ([宝洪茶](https://thetea.app/be/article/baohongcha)):** Плоскі смажаны чай павета Ілян з дробналіста га сорту.
* **Наньцзянь Люйча ([南涧绿茶](https://thetea.app/be/article/nanjian-lucha)):** Зялёны чай павета Наньцзянь акругі Далі.
* **Тэнчун Люйча ([腾冲绿茶](https://thetea.app/be/article/tengchong-lucha)):** Зялёны чай гарадскога павета Тэнчун.

**На заканчэнне:**

Байчжушань Ча — зялёны чай з гары, якую засадзілі чаем у сярэдзіне мінулага стагоддзя: буйналістыя кусты з павета Цзіндун, сады на вышыні 1800–2600 м, туманы і кіслыя глебы. Патрабаванні 2025 года апісваюць яго дакладна — ад фіксацыі пры 180–220 °C да жоўта-зялёнага настою — і ахоўваюць імя ў межах аднаго пасёлка.