---
title: "Bābù chá"
url: https://thetea.app/be/article/babu-cha
lang: be
updated: 2026-10-04
source: THE TEA — encyclopedia of Chinese tea (https://thetea.app)
---
# Bābù chá (八步茶)

**Бабу Ча** (*Bābù chá*, 八步茶), «чай васьмі крокаў», — чай з пурпуровалістых чайных дрэў павета Ванмо (望谟县) Цяньсінань-Буі-Мяоскай аўтаномнай акругі правінцыі Гуйчжоў. Імя дала вёска Бабу (八步村) пасёлка Цзяона, дзе расце большая частка старых дрэў. Адзінага класа ў імя няма: стандарты 2021 года апісваюць чырвоны і зялёны чай, серыя 2025 года — чырвоны і белы. Імя зарэгістравана як сельскагаспадарчае геаграфічнае ўказанне.

**1. Класіфікацыя і Паходжанне:**

* **Тып:** Адзінага класа няма: ёсць стандарты «八步茶 红茶» і «八步茶 绿茶» (2021) і часткі пра чырвоны і белы чай (2025). Каталог «全国名特优新农产品» апісвае прадукт з рысамі чырвонага чаю, але класа не называе; тэкст рэгістрацыі прачытаць не ўдалося.
* **Катэгорыя:** Чай з пурпуровалістай сыравіны ([紫茶](https://thetea.app/be/article/zicha), *zǐchá*); сельскагаспадарчае геаграфічнае ўказанне.
* **Паходжанне:** Кітай, правінцыя Гуйчжоў (贵州, *Guìzhōu*), павет Ванмо (望谟, *Wàngmó*), галоўным чынам пасёлак Цзяона (郊纳镇, *Jiāonà zhèn*).
* **Раён вытворчасці па каталогу:** у Цзяоне — вёскі Бабу, Телу (铁炉), Ялун, Жун’янь, Гуаньчжай, Гаочжай, Цзяона і Юцін; у пасёлку Дайі — вёска Эрні; у квартале Сіньтунь — вёска Пінсян. З рэгістрацыйным дакументам гэты пералік зверыць не ўдалося.
* **Геаграфічныя каардынаты:** Пасёлак Цзяона — каля 25,4° пн. ш. і 106,2° у. д.

**2. Гісторыя і Культурнае Значэнне:**

* **Гісторыя:**
    * **Паданні.** Сайт упраўлення грамадзянскіх спраў Гуйчжоў піша, што ў пачатку Шу-Хань пурпуровы чай Бабу паднеслі ўладару Лю Бэю (刘备) і потым доўга трымалі ў даніне. Паводле падання ў іншай публікацыі таго ж упраўлення (2025), войскі Шу, пераследуючы разбітага «цара варвараў», дайшлі да гор Бабу і забралі знойдзены там пурпуровы чай у даніну.
    * **Караванны шлях.** Паводле матэрыялу павятовага аддзела прапаганды (2025), Бабу і Телу былі станцыямі старога «чайна-коннага шляху» (茶马古道): купцы мянялі тут соль з узбярэжжа на чай і жалеза, у Телу падкоўвалі коней, у Бабу шумеў рынак «八步场». Упраўленне грамадзянскіх спраў называе яго «саляна-чайным шляхам» (盐茶古道).
    * **2017.** На асеннім правінцыйным конкурсе чаю — званне «[古树茶](https://thetea.app/be/article/gu-shu-cha)茶王» («цар чаю са старых дрэў»).
    * **2019.** У маі павет атрымаў званне «中国紫茶之乡» — «радзіма кітайскага пурпуровага чаю».
    * **2021.** 19 студзеня мясцовая асацыяцыя старога чаю Бабу выпусціла серыю групавых стандартаў T/BBGC-2021; сярод іх — пра пасадку, пра збор і апрацоўку, пра чырвоны і пра зялёны чай. У красавіку таго ж года імя ўнесена ў першую партыю сельскагаспадарчых геаграфічных указанняў 2021 года. Нумар пасведчання ў знойдзеных крыніцах не пазначаны.
    * **2025.** Кітайскае чайнае таварыства выпусціла серыю T/CTSS 98-2025 «贵州省望谟八步茶» з шасці частак — пра вытворчасць, сад, чырвоны і белы чай; у сілу яна ўступіла 18 красавіка.
* **Назва:** «Бабу» (八步) — «восем крокаў», імя вёскі. Паданне ў публікацыі ўпраўлення грамадзянскіх спраў (2025) выводзіць яго з важнай хады «васьмёркай» (八字步), якой хадзілі чыноўнікі, садзячыся за чай. Гэта не раён Бабу (八步区) горада Хэчжоў у Гуансі.
* **Культурнае значэнне:** Мясцовая прэса за рэдкасць называе бабу-ча «вялікай пандай» чайнага свету; павет уключыў пурпуровы чай у лік галоўных галін гаспадаркі.

**3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна:**

* **Сыравіна:** Пурпуровалістыя чайныя дрэвы. Апісанні афарбоўкі разыходзяцца: «пурпуровыя пупышкі, лісце і сцёблы, чырвоныя кветкі» ([紫芽](https://thetea.app/be/article/ziya-zijuan-puer)、紫叶、紫茎、红花) у каталогу «全国名特优新农产品»; пурпуровыя карані, сцёблы, лісце, пупышкі, кветкі і плады — у публікацыі ўпраўлення грамадзянскіх спраў (2025).
* **Форма:** Паводле матэрыялу 2023 года, мясцовыя дзікія дрэвападобныя дрэвы вызначаны як спрадвечны пурпуровы чай «红花紫鹃» (*hónghuā zǐjuān*). Газета «乡村干部报» называе чай таксама 紫鹃茶 і адносіць яго да сярэдне- і дробналістых форм.
* **Сарты:** Назваў зарэгістраваных сартоў у знойдзеных крыніцах няма.
* **Старыя дрэвы:** Лічбы разыходзяцца. Інвентарызацыя Цзяоны, паводле матэрыялу 2023 года, — 86 262 дрэвы, з іх 1673 старэйшыя за 300 гадоў, 116 — ад 500 да 800 гадоў і старэйшыя, тры — старэйшыя за 1000 гадоў. Абследаванне Гуйчжоўскага ўніверсітэта, паводле каталога, — больш за 82 тыс. па павеце, з іх 1763 з дыяметрам ствала каля зямлі большым за 8 см. Самаму старому дрэву, паводле даных упраўлення грамадзянскіх спраў і Сіньхуа (2025), каля 1700 гадоў.
* **Збор:** Паводле каталога, з сярэдзіны сакавіка да сярэдзіны красавіка; лепшая якасць — у красавіку. Стандарт парастка ў знойдзеных крыніцах не раскрыты.

**4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання:**

* **Рэгіён:** Цзяона — паўночны ўсход павета Ванмо, 61 км ад павятовага цэнтра.
* **Вышыня вырошчвання:** У пасёлку — ад 650 м (вёска Юцін) да 1634 м (вёска Гаочжай), паводле даных упраўлення грамадзянскіх спраў. Іншая публікацыя таго ж упраўлення (2025) называе ад 480 м у далінах да 1700 з лішнім метраў на вяршынях. Каталог дае сярэднюю вышыню садоў каля 1100 м.
* **Клімат:** Упраўленне грамадзянскіх спраў апісвае асяроддзе так: нізкія шыроты, вялікая вышыня, шмат аблокаў і туману, мала сонца, няма забруджвання. Тэмператур і ападкаў у знойдзеных крыніцах няма.
* **Глебы:** Даных у знойдзеных крыніцах няма.
* **Плошчы:** Паводле публікацыі ўпраўлення грамадзянскіх спраў (2025) — 15 тыс. му садоў, закладзеных па нормах (规范化茶园), і 18 гадавальнікаў.

**5. Тэхналогія Вытворчасці:**

Падрабязнага апісання апрацоўкі ў знойдзеных крыніцах няма. Патрабаванні запісаны ў стандартах асацыяцыі 2021 года («збор і апрацоўка», «чырвоны чай», «зялёны чай») і Кітайскага чайнага таварыства 2025 года (тэхналогія чырвонага і белага чаю), але іх тэксты прачытаць не ўдалося.

Для прадукта з каталога з рысамі чырвонага чаю звычайная паслядоўнасць класа такая:

1.  **Завяльванне (萎凋, *wěidiāo*):** Ліст губляе частку вільгаці.
2.  **Скручванне (揉捻, *róuniǎn*):** Сок выходзіць на паверхню ліста.
3.  **Акісленне (发酵, *fājiào*):** Ліст цямнее.
4.  **Сушка (干燥, *gānzào*).**

Гэта агульная схема чырвонага чаю, а не апісанне тэхналогіі Бабу Ча.

**6. Арганалептычныя Характарыстыкі:**

Апісанне каталога «全国名特优新农产品»:

* **Вонкавы выгляд сухога ліста:** Тонкія шчыльныя скруткі, натуральна выгнутыя, ісіня-чорныя з алеістым бляскам, з прыкметнымі залацістымі тыпсамі, цэлыя і роўныя (条索紧细、自然弯曲，色泽乌黑油润，金毫显露).
* **Арамат сухога ліста:** Асобнага апісання ў знойдзеных крыніцах няма.
* **Арамат настою:** Кветкава-салодкі, высокі і ўстойлівы (花香甜香、香高持久).
* **Смак:** Свежы і мяккі, з салодкім вяртаннем (鲜醇回甘).
* **Колер настою:** Аранжава-чырвоны, яркі (橙红明亮).
* **Чайнае дно (завараны ліст):** Чырвонае, яркае, пяшчотнае і роўнае (红亮嫩匀).

Публікацыя ўпраўлення грамадзянскіх спраў (2025) апісвае інакш: настой «пурпуровы з чырвоным адлівам», празрысты, смак мяккі, без гаркаты і даўкасці — па-відаць, іншы прадукт з той жа сыравіны.

**7. Хімічны Склад:**

Паказчыкі каталога «全国名特优新农产品»:

| Паказчык | Значэнне |
| :--- | :--- |
| Вадарастваральныя экстрактыўныя рэчывы | 35,2 % |
| Чайныя поліфенолы | 17,3 % |
| Сума свабодных амінакіслот | 4,7 % |
| Тэанін | 12,6 г/кг |
| Сума катэхінаў | 3,91 % |

Паводле матэрыялу 2023 года, аналіз 2017 года ў «中国茶叶科学研究所» (назва як у крыніцы) паказаў, што антацыянаў у мясцовым пурпуровым чаі ў 30–50 разоў больш, чым у звычайным зялёным. Першаснага пратаколу ў знойдзеных крыніцах няма.

**8. Карысныя Ўласцівасці:**

Правераных даных пра дзеянне менавіта гэтага чаю няма.

**9. Заварванне:**

Практыка класа — параметры залежаць ад таго, які чай пад гэтым імем у руках.

* **Чырвоны:** 90–95 °C, 3 г на 150 мл, першы настой каля хвіліны, гайвань або фарфоравы чайнік.
* **Зялёны:** 80–85 °C, 3 г на 150 мл, першы настой 40–60 секунд, шкляны стакан або гайвань.
* **Белы:** 85–90 °C, 3–4 г на 150 мл, першы настой каля хвіліны, гайвань.

**10. Захоўванне:**

Практыка класа. Чырвоны і белы чай — у сухім цёмным месцы пры пакаёвай тэмпературы, у шчыльнай упакоўцы, далей ад пахаў. Зялёны — у герметычнай упакоўцы, у халадзільніку пры 0–5 °C, выпіць на працягу года. Каталог для свайго прадукта раіць захоўванне пры пакаёвай тэмпературы ў сухім, прахалодным, ветраным месцы.

**11. Цана і Падробкі:**

Рознічных цэн у знойдзеных крыніцах няма.

* **Як пазбегнуць падробак:**
    * Шукаць знак сельскагаспадарчага геаграфічнага ўказання і павет Ванмо як месца вытворчасці.
    * Не блытаць з пурпуровалістым чаем гуансійскай гарадской акругі Хэчжоў, у якую ўваходзіць раён Бабу (八步区): тапонім той самы, правінцыя іншая.
    * Не блытаць з «八宝茶» (*bābǎo chá*) — сугучным змешаным напоем з дадаткамі.

**12. Цікавыя Факты:**

* Пад адным імем запісаны стандарты трох класаў: чырвонага і зялёнага (2021), чырвонага і белага (2025).
* Тапонім Бабу ёсць у дзвюх правінцыях: у Гуйчжоў гэта вёска, у Гуансі — раён гарадской акругі Хэчжоў, дзе таксама робяць пурпуровалісты чай.

**13. Параўнанне з іншымі пурпуровалістымі чаямі:**

* **Хэчжоў Цзы Ча (贺州紫茶):** Пурпуровалісты чай гуансійскай гарадской акругі Хэчжоў, у склад якой уваходзіць раён Бабу; з гуйчжоўскай вёскай яго звязвае толькі сугучча тапонімаў.
* **Цзыцзюань Хунча ([紫鹃红茶](https://thetea.app/be/article/zijuan-hongcha)):** Чырвоны чай юньнаньскага пурпуровалістага сорту Цзыцзюань; бабу-ча апісаны як мясцовая дрэвападобная форма.

**У заключэнне:**

Бабу Ча — імя пурпуровай сыравіны павета Ванмо, а не аднаго чаю: пад ім запісаны стандарты чырвонага, зялёнага і белага, а дзяржаўны каталог апісвае прадукт з залацістымі тыпсамі і аранжава-чырвоным настоем. Апоры імя — дзясяткі тысяч старых дрэў Цзяоны, геаграфічнае ўказанне 2021 года і серыя стандартаў 2025 года. Клас па рэгістрацыі і першасныя даныя пра антацыяны па знойдзеных крыніцах застаюцца адкрытымі.